دوره 15، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1399 )  

View This Issue in Alternative Language Export Journal XML Articles RSS
چکیده (1 مشاهده)   |   نکات برجسته
نامه به سردبیر :رادیوگرافی؛ سود یا ضرر *،2  فرخلقا محمدی ،1ماندانا صاحبزاده 
  دکترای آیندهپژوهی، مرکز تحقیقات مدیریت و اقتصاد سلامت، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، 1 دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران   دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، 2 ایران 
* نویسنده مسئول: فرخلقا محمدی ،گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاعرسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، farokhlaghamohammadi@yahoo.com :اصفهان، ایران، ایمیل
1398/12/20  تاریخ انتشار آنلاین: 1398/11/11  تاریخ پذیرش: 1398/10/04 تاریخ دریافت:
سردبیر محترم مجله دندانپزشک ی کودکان ایران استفاده از تصاویر رادیوگرافی در دندان پزشک ی به منظور تشخ یص پوسیدگ ی و دیگر بیماریها ی دهان و دندان همواره اجتناب ناپذیر بوده است. تقریباً نیمی از پوسیدگیها ی دندان تنها از طریق رادیو گرافی تشخیص داده میشود. با این وجود و با در نظر گرفتن فواید این روش برا ی تشخیص بیماری، معاینات رادیو گرافی به دلیل استفاده از اشعه یونیزان خطرهای غیر قابل انکاری برای بیمار دارد و استفاده نا به جا و نا مناسب   .]1از آن احتمال این خطرات را افزایش میدهد [ ، از آنجا که حساس یت در برابر اشعه در کودکان ب یشتر از بزرگ سالان است آن دسته از روش ها ی تصویر برداری که از پرتو های یونساز استفاده نمی کنند می بایست همواره به عنوان یک روش جایگزین قرار گیرند. و تجهیزات حفاظتی باید به گونه ای قرار داده شود که از بافت ها ی حساس بطور موثر حفاظت کنند همچن ین می بایست از تکرار غیر ضروری گراف ی ها اجتناب ورزید. تنها عامل خطرناک محیطی برای سرطان تیروئید و تومور ها ی مغز ی، قرار گرفتن در معرض دوز متوسط تا زیاد پرتو های یونیزه  .] 2کننده می باشد [ پژوهشگران طی تحقیقی به این نتیجه رسیدهاند که غده تیروئید در برابر تشعشعات رادیو گرافی بسیار مستعد ابتلا به سرطان است و پرتوها ی یون یزان با دوز بالا، اصلیترین عامل ایجاد این نوع سرطان گزارش شده   بیمار مبتلا به 313  بر روی 2010 است. یافتهها ی پژوهشی که در سال سرطان تیروئید انجام شده است، نشان میدهد که قرار گرفتن در معرض تشعشعات رادیوگرافی دندان پزشکی به طور قابل توجهی ضریب ابتلا به  .]در مطالعاتی که در نواحی سر و 3[ سرطان تیروئید را افزایش میدهد گردن که دارای تومور هایی در نواحی غدد بزاقی غده پاروتید و لارنژ بودند انجام شد، از نظر آمار ی ارتباط مشخصی بین اشعه ایکس کامل دهان و .] 4 سرطان غدد بزاق ی دیده می شود [
اگرچه سهم کلی سرطان تیروئید در برابر انواع دیگر سرطانها نسبتاً اندک است، اما میزان بروز آن طی سه دهه گذشته در سراسر جهان افزایش یافته  منتشر شده 2012 است. طبق یافتهها ی گروهی از پژوهشگران که در سال است، استفاده از صفحههای مناسب که برای کم کردن اثر این تشعشعات % تأثیر مخرب آن را کم 42 حین عکس برداری طراحی شدهاند، میتواند تا کرده و در کاهش احتمال ابتلای بیمار به سرطان تیروئید، به مقدار قابل  .]با توجه به موارد ذکر شده استفاده از محافظ 5[ توجهی مؤثر واقع شود برای بیمار در حین عکس برداری امری ضروری میباشد و انتظار میرود که دندان پزشکان و دست یاران آنها نسبت به اهم یت این امر واقف بوده و همواره از این محافظ ها استفاده نمایند. طبق مطالعه میدانی انجام گرفته و مصاحبه با کار کنان برخی از بزرگترین مراکز دندان پزشک ی استان اصفهان از جمله دانشکده دندان پزشک ی علوم پزشکی اصفهان، استفاده از این صفحات محافظ آنچنان مورد توجه قرار نم یگیرد. تکنسینها ی رادیو گرافی در مصاحبه خود عنوان نمودهاند که درصورت درخواست ب یمار از این محافظها استفاده میشود و به صورت پیش فرض استفاده از گردن بندها انجام نمیگردد. بر اساس یکی از اصول چهارگانه اخلاق زیست ی پزشکان که به عدم آس یب رسانی به بیمار از طرف پزشک ط ی مراحل درمان اشاره دارد، همچن ین بر   مجلس شورای 1368 قانون حفاظت در برابر پرتو مصوب 4 پایه اصل   تهیه و به کارگیری تجهیزات برای بیماران در مراکز یون ساز امری ، اسلامی اجباری است و عدم رعایت این مسئله از جانب پرتو کاران جرم محسوب میشود. بنا بر این توصیه میشود ضمن آگاه سازی دندان پزشکان، رادیولوژیستها و همچنین مردم استفاده از گردن بندهای سربی مناسب  .]همچنین 6[  میلی متر) هنگام رادیو گرافی اجباری گردد 20(ضخامت به استناد استاندارد ها ی پایه حفاظت در برابر اشعه، انجام آزمایش ها ی رادیولوژیکی به منظور مقاصد بیمه ای بدون توجه به نشانه ها ی بالینی قابل توجیه نم ی باشد و نیز گرافی مجدد از دندان ها پس از اقدامات .] 7[ ترمیمی و نظایر آن ممنوع است 
نامه به سردبیر Proof
Downloaded from journal.iapd.ir at 13:53 +0330 on Sunday January 24th 2021          [ DOI: 10.29252/iapd-260 ]  
 1399، بهار 2، شماره 15فصلنامه دندانپزشکی کودکان ایران، دوره 
2

چکیده (4 مشاهده)   |   نکات برجسته
هدف دانشگاهها آموزش نیروی متخصص در زمینههای مورد نیاز جامعه از جمله بهداشت و درمان میباشد. برای هر چه بهتر رسیدن به این هدف بایستی برنامههای آموزشی بررسی و ارزیابی شده و موانع و مشکلات نیز شناسایی شوند تا ارتقای سلامت جامعه و کیفیت درمان ]. در حال حاضر برنامههای آموزشی مدام در حال 1[ صورت پذیرد ]. بنابراین با استفاده از اطلاعاتی که از ارزیابی دورهای 2[ تغییر هستند بدست میآید و آگاهی از نقاط ضعف و قوت در آموزش میتوان کارایی آموزش را ارتقا داد. یکی از عوامل تاثیرگذار در برنامههای آموزشی رشتههای علوم پزشکی نیازهای جامعه است که مدام در حال تغییر می .]3[ باشد در دهههای اخیر به اهمیت رشتههای دندانپزشکی و پزشکی در حفظ و ارتقا سلامت همه اقشار مردم در جوامع مختلف توجه بیشتری مبذول   اقتصادی بر ارتقا شغلی و دید ، اجتماعی ، شده است و تغییرات سیاسی ] .انجام کار موفق 4[ جامعه نسبت به جامعه پزشکی تأثیر گذاشته است 
دندانپزشکی برای کودکان علاوه برمهارتهای دندانپزشک، نیازمند برقراری ارتباط با کودک و نیز حفظ همکاری وی میباشد. آموزش  بر دیدگاه والدین ، دندانپزشکان بویژه در زمینه روشهای هدایت رفتاری .]5[ تأثیر گذاشته و کیفیت خدمات دندانپزشکی را افزایش میدهد کسب مهارت در درمان است. دانشجویان ، هدف اصلی در آموزش بالینی باید در شرایط و محیط مناسب با مهارتهای بالینی مورد نیاز آشنا شوند و پرورش یابند. از آنجایی که دانشگاههای علوم پزشکی، وظیفه تربیت دانشجویان را به عنوان نیروی انسانی متخصص و متعهد بر عهده دارند، نقش این مراکز در آموزش و درمان بسیار مهم میباشد. آموزش بالینی دانشجویان دندانپزشکی، به طور مستقیم در سلامت و درمان بیماریهای دهان و دندان افراد جامعه مؤثر است. نه تنها انگیزه و تلاش دانشجویان دریادگیری آنها مؤثر است، بلکه وجود اساتید مجرب و امکانات موجود در بخشها در آموزش آنها نقشی بسزا دارد. کسب 
مقاله پژوهشی 
 طراوتی و ماهوتچی

صلاحیت در انجام مهارتهای بالینی مستلزم صرف زمان، شکیبایی و  .]6[ تمرین در محیط مناسب با امکانات لازم است آموزشهای بالینی دندانپزشکی بر اساس برنامههای آموزشی بایستی تمامی درمانهای بالینی دندانپزشکی را در بر گیرد. هر برنامه آموزش بخشهای مختلفی از سیستم آموزشی را که با یکدیگر در ارتباط هستند شامل میشود و تصمیماتی که در این برنامهها گرفته میشود همه اجزا را متأثر میسازد .ارزیابی برنامههای آموزشی اطلاعات مهمی را جهت تصمیم گیریهای بعدی فراهم میآورد. بدین سبب یکی از ابزارهای بررسی شیوههای آموزشی و به تبع آن بهبود کیفیت آموزش، استفاده از نظرات دانشجویان میباشد. در خصوص مهارتهای بالینی بررسی نظر دانشجویان در خصوص تواناییهایشان با توجه به مشارکت آنها و اساتید در درمان بیماران میتواند بسیار کمک کننده باشد، زیرا هدف از آموزشهای بالینی ایجاد مهارتهای عملی در دانشجویان و افزایش توانایی قابل اندازه گیری میباشد. زمانی که کیفیت آموزش از دیدگاه دانشجویان که مخاطبان اصلی هستند صورت میگیرد و بر این اساس مشکلات و ضعفها شناسایی میشوند میتوان آموزش  .]8 ,7 ,1[ دانشجویان را جهت پرورش درمانگران توانا ارتقا داد مطالعات نشان داده است که در برنامههای فعلی دانشکدههای دندانپزشکی، از جمله در رشته کودکان، دانشجویان به اهداف آموزشی ]. برای رفع این مشکل پیشنهاد می 7[ از پیش تعیین شده نمیرسند شود تا پس از ارزیابی برنامهها و سنجش نیازها، از نتایج آنها در بازنگری برنامه ریزی درسی استفاده گردد. در ارزیابی و بازنگری دروس، دانشجویان به عنوان ارزیابی کنندگان برنامه عمل میکنند و مسئولان با استفاده از بازخورد دانشجویان، میتوانند طرح درس را ارتقا دهند ]. در این مطالعه بررسی عملکرد بخش کودکان دانشکده 6 ,4[ دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در آموزش مهارت بالینی از دیدگاه دانشجویان سال آخر جهت ارزیابی برنامهها و سنجش نیازهای آموزش بالینی دانشجویان انجام شد تا از نتایج آن در بازنگری برنامه ریزی درسی جهت بهبود آموزش بالینی استفاده شود. روشکار cross پژوهش حاضر،  نفر از 40 - توصیفی بر روی sectional دانشجویان سال آخر دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی ، انجام شد. در این پژوهش نمونه گیری با 1395 جندی شاپور در سال استفاده از روش سر شماری انجام شد و به هر کدام از دانشجویان سال آخر دانشکده، پرسشنامه داده شد. پژوهشگر پس از تهیه لیست دانشجویان سال آخر و حضور در بخش کودکان به پخش پرسشنامهها پرداخت. ضمناً، توضیح کوتاهی در خصوص مطالعه و پرسشنامه به دانشجویان داده شد که پرسش نامههای محقق ساخته (Self-  ، شامل اطلاعات فردی دانشجویان، ارزیابی دانشجویان established) از مهارتهای بالینی و تعداد انجام هر کدام از فعالیتهای موظفی توسط دانشجویان در بخش بررسی شد.  بخش) 3 در این مطالعه، ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه (شامل بود. در بخش اول پرسشنامه، مشخصات دموگرافیک نمونهها، که شامل : متغیر سال تحصیلی، جنس، سن، 5 اطلاعات فردی دانشجویان، شامل وجود دندانپزشک در افراد درجه یک خانواده و نیز معدل آنها دردو زیر  و کمتر) و بخش دوم نیز شامل 16: به بالا) و (ب:16 گروه معدل (الف 
فرم نظرخواهی از دانشجویان بود. سؤالات بخش دوم بر اساس کوریکولوم واحد بالینی دندانپزشکی کودکان و پرونده مربوط به بیماران بخش دندانپزشکی کودکان تدوین شد. کلیه مراحل تشخیصی و درمانی که به دانشجویان دوره دکترای عمومی دندانپزشکی آموزش داده می شود در پرسشنامه گنجانده شد و نظر دانشجویان درخصوص میزان موفقیت بخش دندانپزشکی کودکان در ایجاد مهارت عملی در آنها در زمینههای مختلف تشخیصی و درمانی سنجیده شد. متغیر وابسته بررسی شده، میزان موفقیت بخش دندانپزشکی کودکان در آموزش بالینی دانشجویان از دیدگاه خود آنها بود که بر اساس درصدی از دانشجویان که به هر یک از سؤالات پرسشنامه پاسخ داده بودند و میزان  ،" "تا حد اولیه ،" مهارت بالینی خود را درشش سطح" اصلاً نمیتوانم "خوب" و"خیلی خوب" تعیین کرده بودند، محاسبه  ،" " متوسط ،" "کم  گروه مهارتهای 14 گردید. سؤالات طراحی شده در بخش دوم به  (تشخیص وطرح درمان 1 بالینی، به شرح زیر تقسیم بندی شدند: گروه  (کنترل رفتار 3 (روش پیشگیری و فلوراید تراپی)، گروه 2 )، گروه  ،) (ترمیم دندانهای شیری 5 (فیشور سیلانت)، گروه 4کودک)، گروه  8 (پالپوتومی)، گروه 7 (انجام بی حسی دندان شیری)، گروه 6گروه  10 (درمان پالپ دندانهای دائمی نا بالغ)، گروه 9 (پالپکتومی)، گروه  روکشهای ضدزنگ 11 دندانهای شیری)، گروه Extraction( کودکان  (گذاشتن فضا 12، گروه (Stainless Steel Crown) (درمان بیماران با مشکل 14 (کنترل تروما) و گروه 13نگهدار)، گروه سیستمیک). بخش سوم: یک سؤال در خصوص تأثیر بخش کودکان در کنترل عفونت  "زیاد ،" "متوسط ،" "کم ،"" " اصلاً ، گزینه 5 پرسیده شده بود که شامل " و"خیلی زیاد" بود که دانشجو با علامت گذاری در مربع گزینه مربوط به نگرش خود را که تا چه حد بخش کودکان در کنترل عفونت تأثیر داشته است را مشخص مینمود که به دلیل تفاوت در نوع سؤال و گزینههای آن، این سؤال به صورت جداگانه در پرسشنامه آورده شد.   سؤال در خصوص درمانهای موظفی بخش کودکان 13 بخش چهارم:  ،"3-5 " ،"1-2" ،"0 "  گزینه، 4 بود. که شامل (Requirement) " بود که دانشجو با علامت گذاری در مربع گزینه مربوطه 5 "بیشتر از تعداد درمانهای موظفی که تا کنون در بخش انجام داده بود را مشخص مینمود. و در نهایت دو سؤال در زمینه امکانات بخش (تعداد یونیت) و  )reliability( تعداد اساتید در بخش مطرح شده بود. روایی نفر از اساتید بخش کودکان دانشکده دندانپزشکی 4 پرسشنامهها توسط جندی شاپور سنجیده و تأیید شد. جهت بررسی اعتبار علمی  ، به فاصله یک هفته پرسشنامه مجدداً به دانشجویان یک (validity) . بدست آمد ٪85گروه داده شد. اعتماد علمی ابزار با آلفا کورنباخ،  نفر از 40 پس از تأیید روایی و پایایی پرسشنامه، مطالعه بر روی دانشجویان انجام شد. پس از جمع آوری نمونهها دادههای به دست آمده با استفاده از نرم افزار   انجام شد.. جهت توصیف 20 ویرایش SPSS دادهها از جداول توزیع فراوانی، استفاده شد. برای تعیین ارتباط دیدگاه دانشجویان با برخی مشخصات دموگرافیک آنان بدلیل محدودیت تعداد دانشجویان و حجم کم نمونه و امتیاز دهی رتبهای به سؤالات از آزمون   استفاده گردید و برای محاسبه رابطه بین نگرش Mann-Whitney ) از ضریب همبستگی requirement و عملکرد دانشجویان (تعداد 
 1399بهار  ،2، شماره 15 فصلنامه دندانپزشکی کودکان ایران، دوره 

) در نظر گرفته P > 0/05( پیرسون استفاده شد. سطح معنا دار آماری شد. نتایج  نفر دانشجوی پاسخ 40 بر اساس نتایج بدست آمده از پرسشنامهها )، به ترتیب فراوانی اینگونه پاسخ 1-14دهنده به سؤالات نگرش ( نفر 37 دادند: گزینه خوب و خیلی خوب: در زمینه کشیدن دندان  %)، فیشور سیلانت و همچنین 82/5 نفر (33 %)، انجام بی حسی 92/5(  روش پیشگیری و فلورایید ،)%80 نفر ( 32 ترمیم دندانهای شیری %)، گذاشتن 72/5 نفر (29 تراپی و پالپوتومی 23 ،)%55نفر (ssc 26  نفر 22 %) تواناییدرتشخیص وطرح درمان، کنترل رفتار 57/5نفر ( .)%27/5(  نفر11 ،)%55( نفر 18: گزینه متوسط: در زمینه کنترل رفتار و همچنین پالپکتومی %)، درمان بیماران 40 نفر (16 %)، تواناییدرتشخیص وطرح درمان 45(
 %)، پالپوتومی 35 نفر (14 سیستمیک و همچنین گذاشتن فضا نگهدار و همچنین گذاشتن  %) روش پیشگیری و فلورایید 27/5 نفر (11ssc %)، کنترل تروما و 20 نفر (8 تراپی و همچنین ترمیم دندانهای شیری %)، انجام بی حسی و همچنین 17/5 نفر (7 همچنین فیشور سیلانت  نفر 3 %)، کشیدن دندان 15 نفر ( 6 درمان پالپ دندان دایمی نابالغ (5/7%.) %)، درمان پالپ دندان 42/5 نفر ( 17 گزینه کم: در زمینه پالپکتومی %)، درمان 22/5 نفر ( 9 %)، کنترل تروما 27/5 نفر ( 11 دایمی نا بالغ  نفر 5 %)، گذاشتن فضا نگهدار 17/5 نفر ( 7 بیماران سیستمیک %)، گذاشتن 12/5( %)، روش پیشگیری و انجام بی حسی 5نفر (ssc 2 % .)اصلاً نمی 2/5( و فلورایید تراپی و همچنین فیشور سیلانت ا نفر %)، کنترل 25 نفر (10 توانم: در زمینه درمان پالپ دندان دایمی نا بالغ  %)، گذاشتن فضا نگهدار و همچنین درمان بیماران 22/5 نفر (9تروما  )1 %( .)جدول 5 نفر (2 سیستمیک 
 . توزیع فراوانی سوالات توانایی در بخش اطفال  دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ۱ جدول سوالات اصلا نمی توانم تا حد اولیه کم متوسط خوب خیلی خوب جمع  )100( 40 )2/5( 1 )55( 22 )40( 16 - )2/5( 1 - تواناییشمادرتشخیص وطرح درمان تا چه حدی است؟ توانایی شما در روش پیشگیری و فلورایید تراپی  تا چه حدی است؟ - 2 (5) 1 (5/2) 8 (20) 15 (5/37) 14 (35) 40 (100) 4 ( 16 )45( 18 - - - توانایی شمادر در کنترل رفتار چقدر است؟ 0) 6 (15) 40 (100) 6 ( 24 )17/5( 7 )2/5( 1 - - توانایی شما در انجام فیشور سیلانت تا چه حدی است؟ 0) 8 (20) 40 (100) توانایی شما در انجام ترمیم دندانهای شیری تا چه حدی است؟ - - - 8 (20) 24 (6 0) 8 (20) 40 (100) توانایی شما در انجام بی حسی دندان شیری تا چه حدی است؟ - - 1 (5/2) 6 (15) 16 (4 0) 17 (5/42) 40 (100)  )100( 40 )20( 8 )52/5( 21 )27/5( 11 - - - توانایی شما در انجام درمان پالپوتومی تا چه حدی است؟ )100( 40 - )42/5( 17 )45( 18 )42/5( 17 - - توانایی شما در انجام درمان پالپکتومی تا چه حدی است؟ توانایی شما در درمان پالپ دندان های دا یمی نا بالغ تا چه حدی است؟ 10 (25) 10 (25) 11 (5/27) 6 (15) 3 (5/7) - 40 (100)   دندان شیری تا چه حدی Extraction توانایی شما در انجام  است؟ - - - 3 (5/7) 16 (40) 21 (5/52) 40 (100)  )100( 40 )2/5( 1 )52/5( 21 )27/5( 11 )5( 2 )12/5( 5 -  تا چه حدی است؟ SSC توانایی شما در گذاشتن  )100( 40 )5( 2 )22/5( 9 )35( 14 )12/5( 5 )20( 8 )5( 2 توانایی شما در گذاشتن فضا نگهدار چقدر است؟ )100( 40 - )2/5( 1 )17/5( 7 )22/5( 9 )35( 14 )22/5( 9 توانایی شما در کنترل تروما چقدر است؟ توانایی شما در درمان بیماران با مشکل سیستمیک در چه حد است؟ 2 (5) 16 (40) 7 (5/17) 14 (35) 1 (5/2) - 40 (100) اطلاعات در جدول به صورت فراوانی (درصد) آمده است.  
در خصوص تأثیر بخش اطفال بر نگرش دانشجویان درکنترل عفونت از %) گزینه اصلاً، 7/5 نفر (3 نفر دانشجوی پاسخ دهنده به این سؤال 40 نفر 16 %) گزینه متوسط، 32/05(  نفر 13، %) گزینه ضعیف 5 نفر ( 2 %) گزینه 15 نفر ( 6 %) گزینه خوب، 22/5 نفر ( 9 ، %) گزینه زیاد 40( مرتبه توسط 5 خیلی زیاد را انتخاب کردند. درمانهایی که بیشتر از  ،)%92/5 نفر ( 37 دانشجویان انجام شدند در زمینه انجام بی حسی %)، ترمیم 65 نفر ( 26 %)، تشکیل پرونده 70 نفر ( 28 کشیدن دندان  ،)%40 نفر ( 16 %)، پالپوتومی 42/5 نفر ( 17 : دندانهای شیری ،)%5 نفر (2 : %)، فیشور سیلانت 7/5 نفر (3 ssc )%15( نفر6 پالپکتومی درمان پالپ دندان دایمی نا بالغ و همچنین روش پیشگیری و فلورایید  %) بودند. سپس به بررسی فراوانی انجام درمانهای 2/5 نفر (1 تراپی حیطه دندانپزشکی کودکان که در کوریکولوم آموزشی وجود دارند 
توسط دانشجویان پرداختیم که نتایج بدین صورت بود: درمانهایی که   مرتبه توسط دانشجویان انجام شدند در زمینه ترمیم دندانهای 3-5 13 %)، فیشورسیلنت 37/5 نفر (15 %)، پالپوتومی 40 نفر ( 16 شیری %)، روش پیشگیری و فلورایید تراپی و همچنین تشکیل 32/5نفر ( ssc ،)%25(  نفر10 )، کشیدن دندان 27/5 نفر (11 پرونده و پالپکتومی 2 %)، انجام بی حسی 3/75 نفر (3 %)، گذاشتن فضا نگهدار: 22/5 نفر (9 . %) بودند 2/5 نفر (1 %)، درمان پالپ دندان دایمی نا بالغ 5نفر (  مرتبه توسط دانشجویان انجام شدند در زمینه 1-2 درمانهایی که روش پیشگیری و فلورایید تراپی و همچنین ترمیم دندانهای شیری : %)، انجام 60 نفر (24 نفر 22 %)، گذاشتن فضا نگهدار 57/5 نفر (23ssc  %)، پالپوتومی و درمان بیماران 47/5 نفر ( 19 %)، پالپکتومی 55( ،)%12/5 نفر (5 %)، ترمیم دندانهای شیری 22/5 نفر (9 سیستمیک
 1399بهار  ،2، شماره 15 فصلنامه دندانپزشکی کودکان ایران، دوره 
64 
%)، درمان پالپ 3/75 نفر ( 3 کنترل تروما و همچنین تشکیل پرونده  %)، کشیدن دندان و همچنین انجام بی 5 نفر (2 دندان دایمی نا بالغ  . %) بودند 2/5 نفر (1 حسی مهارتهای موظفی که توسط دانشجویان صورت نگرفته است در زمینه  نفر 36 %)، درمان پالپ دندان دایمی نا بالغ 92/5 نفر (37کنترل تروما %)، گذاشتن فضا نگهدار 75 نفر (30 %)، درمان بیماران سیستمیک 90( %)، انجام 37/5 نفر (15 %) روش پیشگیری و فلوراید 12/5نفر (ssc:5 %)، کشیدن دندان 5 نفر (2 %)، ترمیم دندانهای شیری 10 نفر (4 تراپی  .)2 %) بودند. (جدول 2/5 نفر (1 و همچنین فیشور سیلانت ارتباط میان ارزیابی دانشجویان از عملکردشان و تعداد انجام دادن همان نوع درمان در بخش  در درمانهای مختلف به این (Requirement) 
صورت بود. بین توانایی دانشجویان در تشخیص و طرح درمان،   درمان پالپ دندانهای دائمی ، فیشورسیلنت، ترمیم دندانهای شیری  کشیدن دندان، انجام ، نا بالغ، درمان پالپکتومی ، گذاشتن فضا SSC نگهدار، کنترل تروما و درمان بیماران با مشکل سیستمیک با تعداد مربوطه همبستگی مستقیم و بسیار ضعیف غیر معنا Requirement ) بین توانایی دانشجویان در روش P < 0/05(. دار وجود داشت پیشگیری و فلوراید تراپی با تعداد همان کار، Requirement   )جدول P > 0/05( همبستگی مستقیم و متوسط معنا دار وجود داشت 1.  
 . مهارتهای موظفی که توسط دانشجویان صورت نگرفته است 2جدول   جمع 5 بیشتر از 3 - 5 ۱ - 2 0 Requirement )100( 40 )65( 26 )27/5( 11 )7/5( 3 - تشکیل پرونده و معاینه )100( 40 )2/5( 1 )27/5( 11 )60( 24 )10( 4 روش پیشگیری و فلوراید تراپی )100( 40 )5( 2 )32/5( 13 )60( 24 )2/5( 1 فیشور سیلانت )100( 40 )42/5( 17 )40( 16 )12/5( 5 )5( 2 ترمیم دندان های شیری )100( 40 )32/5( 37 )5( 2 )2/5( 1 - انجام بی حسی )100( 40 )40(16 )37/5( 15 )22/5( 9 - پالپوتومی )100( 40 )15( 6 )27/5( 11 )47/5( 19 )10( 4 پالپکتومی )100( 40 )2/5( 1 )2/5( 1 )5( 2 )90( 36 درمان پالپ دندان دایمی نا بالغ Extraction 1 (5/2) 1 (5/2) 10 (25) 28 (70) 40 (100) Ssc 5 (5/12) 23 (5/57) 9 (5/22) 3 (5/7) 40 (100)  )100( 40 - )7/5( 3 )55(22 )37/5( 15 گذاشتن فضانگهدار )100( 40 - - )7/5( 3 )92/5( 37 کنترل تروما )100( 40 - )2/5( 1 )22/5( 9 )75( 30 درمان بیماران سیستمیک اطلاعات در جدول به صورت فراوانی (درصد) آمده است.  
 درمان ، بین توانایی دانشجویان در انجام بی حسی دندان شیری  با تعداد ، پالپوتومی انجام بی حسی دندان شیری Requirment همبستگی غیر مستقیم و خیلی ضعیف غیر معنا دار وجود داشت. ). میزان رضایت کلی دانشجویان از تعدادیونیت ها در هنگام P < 0/05( %) و میزان رضایت دانشجویان از 87/5( کار کردن در بخش کافی %) ذکر شد. بر اساس آزمونمان 90( تعداداساتید در بخش نیز کافی ) پرداختیم. نتایج نشان 1-14 ویتنی به بررسی اثر جنسیت بر سؤالات ( داد که جنسیت تنها در خصوص گذاشتن و تأثیر بخش اطفال بر SSC  )که دختران توانایی P > 0/05( کنترل عفونت تأثیر معنا داری دارد خود را در گذاشتن  و تأثیر بخش اطفال رابر کنترل عفونت بیشتر ssc از پسران اعلام کردند اما جنسیت بر بقیه سؤالات تاثیری نداشت. از سؤالات این پرسشنامه بررسی تأثیر حضور دندانپزشک بر دیدگاه دانشجویان بود که آزمونمان ویتنی نشان داد حضور دندانپزشک در  )P < 0/05( خانواده بر توانایی دانشجویان تأثیر معنا داری ندارد همچنین آزمون من ویتنی نشان داد که رتبه تحصیلی (معدل کمتر از  به بالا) تأثیر معنا داری بر هیچکدام از سؤالات ارزیابی عملکرد 16 و 16  )P < 0/05( دانشجویان نداشت بحث با وجود اینکه نظرخواهی از فارغ التحصیلان و نیز اعضای هیات علمی ارزشمند است و پژوهشهای گوناگونی درباره ارزیابی اساتید و شروط 
] و با 8 ,7 ,1[ اولیه و پیش نیاز برای آموزش بالینی انجام گرفته است توجه به اینکه یکی از راه کارهای مهم و بنیادین در بالا بردن سطح کمی و کیفی کارکرد بخشهای بالینی دندانپزشکی، شناخت و آگاهی مسئولان امر آموزش از میزان رضایت دانشجویان بالینی از کارکرد بخشهای گوناگون است. از این رو توجه نمودن به نظرات دانشجویان در برنامه ریزیهای آینده برای بهبود این کارکرد راهگشا خواهد بود  ] همچنین بهره مندی از نظر دانشجویان به عنوان منبع ارزیابی 6[ سیستم آموزشی گزینه مناسبتری به نظر میرسد؛ چرا که آنها از نزدیک شرایط موجود در بخش را لمس نمودهاند و میتوانند در مورد مشکلات موجود، نقطه نظرات و راه حلهای خود را اعلام نمایند. ضمنًا دسترسی به دانشجویان جهت ثبت نظرات آنها راحتتر است که منجر  .]1[ به افزایش اعتبار و پایایی نتایج میگردد با توجه به این که مطالعه ما فقط در رابطه با توانایی در زمینه کار اطفال است و اغلب دندانپزشکان فارغ التحصیل، ترجیح میدهند به علت سختی کار بر روی کودکان، بیماران بزرگسال را بپذیرند. این مسئله تجربه و میزان توانایی آنها را نسبت به اقدامات دندانپزشکی بر روی کودکان کاهش میدهد. به همین جهت میزان توانایی برای دانشجویان ] .از این رو مطالعه حاضر، به منظور 9[ سال آخر لازم به نظر میرسد  نفر از دانشجویان در زمینه آموزش بالینی بخش 40 ارزیابی دیدگاه )٪65 کودکان انجام شد. در مطالعه حاضر اکثریت دانشجویان مؤنث ( بودند و جنسیت دانشجویان تنها بر توانایی درگذاشتن و کنترل SSC 
 1399بهار  ،2، شماره 15 فصلنامه دندانپزشکی کودکان ایران، دوره 

 ارتباط معنا داری داشت و در این رابطه ، عفونت در زمینه آموزش بالینی دانشجویان دختر توانایی خود را بیشتر از دانشجویان پسر ارزیابی )و بربقیه سؤالات نگرش تاثیری نداشت. در مطالعات P > 0/05( کردند نعمت الهی و بحرالعلومی و مطلب نژاد دانشجویان مذکر موفقیت بخش را بیشتر از دانشجویان مؤنث ارزیابی کردند و بالاتر بودن توانایی پسران در زمینههای دیگر بجز گذاشتن  ,10 ,1[و کنترل عفونت بود SSC 11].  15/70 ± 1/05 طبق نتایج مطالعه حاضر، میانگین معدل دانشجویان بود و آزمونمان ویتنی نشان داد که رتبه تحصیلی تأثیر معنا داری بر ) در P < 0/05( هیچکدام از سؤالات در زمینه آموزش بالینی نداشت میزان موفقیت بخش در آموزش مهارتهای گوناگون ، مطالعه نعمت الهی بالینی از منظر دانشجویان و معدل آنها تنها در مهارتهای اتزریق بیحسی و انتخاب بیمار مناسب برای فضا نگهدار، ارتباط معنا داری ] در مطالعات اسلامی پور 1[ داشت و مشابه نتایج مطالعه حاضر نبود. و امانت، بین سطح رضایت مندی و معدل دانشجویان رابطه معناداری ] که این عدم 12 ,6[ وجود نداشت و مشابه نتایج مطالعه حاضر بود رابطه معنادار میان معدل دانشجویان و میزان رضایت آنان میتواند، تا انداز ه ای مربوط به عدم هماهنگی میان مطالب و اهداف آموزشی و شیوه سنجش آنها در بخشهای گوناگون باشد. همچنین با توجه به عملی بودن بسیاری از مباحث و تأثیر عوامل متعدد بر مهارتهای بالینی دندانپزشک میتوان گفت تنها دروس تئوری بر نگرش دانشجویان در خصوص عملکردشان مؤثر نیست. در این مطالعه و سایر مطالعات مشابه توانایی دانشجویان در مهارتهای بالینی مثل معاینه و   پالپوتومی و پالپکتومی ، ترمیم دندانهای شیری ، طرح درمان، پیشگیری .]14 ,13 ,9 ,1[متوسط و بالاتر بود. در مطالعه حاضر از میان مهارتهای بالینی بخش کودکان میزان موفقیت از دیدگاه دانشجویان در مهارت کنترل رفتار کودک بیشترین %) ذکرشد. در مطالعات نعمت الهی و 55 درصد خوب و خیلی خوب ( ، مهارت اکثر دانشجویان در روشهای کنترل رفتار، متوسط و seale ] احتمالاً این تفاوت میتواند به این دلیل باشد که 14 ,1[ پایین بود. بیماران قبل از اینکه توسط دانشجویان معاینه شوند توسط اساتید بخش جهت پذیرش بخش عمومی و تخصصی غربالگری میشوند و   سال توسط بخش عمومی و دانشجویان پذیرش 6 اکثراً بیماران بالای میشوند. در میان مهارتهای بالینی در دندانپزشکی کودکان بیشترین میزان موفقیت دانشجویان اهواز در زمینه کشیدن دندان شیری و انجام بی حسی بود. در مطالعه نعمت الهی نیز بیشترین موفقیت در زمینه  ] در مطالعه 1[ پیشگیری و تزریق بود. و همکاران نیز اکثر Rodd  ] با توجه به شیوع 13[ دانشجویان توانایی کشیدن دندان را داشتند. بالای پوسیدگی در جامعه و از آنجایی که ارجاع کودکان به دندانپزشک به طور معمول هنگامی انجام میشود که درد دندان شروع شده یا قسمت عمدهای از دندان تخریب شده باشد. از طرف دیگر باور عمومی جامعه همچنان بر آن است که دندانهای شیری بی اهمیت هستند و پوسیدگی یا خارج کردن آنها لطمه چندانی وارد نمیکند: چرا که "بالاخره باید بریزند" و به جای آنها دندانهای اصلی در خواهد آمد. از این رو بسیاری از والدین درمان دندانهای شیری را کشیدن آن می ] بنابراین تعداد بیماران مراجعه کننده جهت این 16 ,15 ,1[ .دانند
درمانها بیشتر در نتیجه آموزش اساتید و ایجاد مهارتهای لازم به خصوص در زمینه کشیدن دندانها و درمان پالپ بیشتر بوده است. در مطالعه ما مهارت دانشجویان در قراردادن خوب و خیلی خوب SSC ذکر شد در مطالعات نعمت الهی و بحرالعلومی توانایی در زمینه SSC  ] مطالعه 11 ,1[ متوسط بود. 32 از منظر دانشجویان، کم و در seale  %) دانشجویان اظهار داشتند درمان 98 آمریکا نشان داد که ( را به SSC  % تجربه گذاشتن 67 خوبی یاد گرفتهاند و  ] این 14[را داشتند. ssc تفاوتها احتماًلا به علت طرح درمانهای متفاوت اساتید در بعضی دانشکدهها، محدودیت در خرید  توسط دانشکدهها و درمان ssc ssc توسط رزیدنتها در بخش تخصصی میباشد. بعلاوه در بخش کودکان دانشکده اهواز هر کدام از دانشجویان موظف به قراردادن یک در SSC ، اکثریت دانشجویان تواناییشان در ssc ریکارمنتشان میباشند. برخلاف گذاشتن فضانگهدار را متوسط و کم ذکر نمودند. در سایر مطالعات نیز  ,9 ,1[ ایجاد مهارت حفظ فضا از منظر دانشجویان،، نسبتاً ضعیف بود. ] عدم اطمینان کافی در این زمینه میتواند بدلیل پیچیدگیها در 11 تصمیم گیری قراردادن فضانگهدار و نیاز به در نظر گرفتن موارد متعدد و گاها مشورت با ارتودنتیست در تصمیم گیری میباشد.  در مطالعه حاضر از میان مهارتهای بالینی بخش کودکان، دانشجویان در کنترل تروما و در زمینه درمان بیماران با مشکل سیستمیک توانایی خود را کم ذکر کردند. یکی از عرصههایی که در آن دانشجویان دوره دندانپزشکی عمومی در سراسر دنیا سطح پایین اعتماد به نفس خود را اعلام کردند در زمینه کنترل تروما است. یافتهها نشان داد که در پی  کمبود اعتماد به نفس و شایستگی در زمینه انجام ، تأیید مطالعات قبلی کنترل تروما در میان دندانپزشکان انگلستان نیز به روشنی دیده شده  ] بیماران دچار تروما معموًلا سریعًا  به اورژانس یا 13 ,9[است درمانگاههای شبانه روزی مراجعه مینمایند بنابراین کمتر در دسترس دانشجویان هستند. همچنین پایین بودن توانایی در دانشجویان می تواند به این دلیل باشد که درمانهای فوق بیشتر در بخش تخصصی کودکان صورت میگیرد و نیاز به دریافت مشاوره از پزشک در موارد بیماریهای سیستمیک و مشاوره بین بخشی در موارد تروما میباشد که دانشجویان عمومی کمتر به انجام این درمانها میپردازند. در بررسی اکثریت درمانهای حیطه دندانپزشکی کودکان تعداد درمانهای انجام شده و تجربه انجام انواع درمانها در دانشکده دندانپزشکی اهواز با سایر مطالعات تفاوت چندانی وجود نداشت و بیشترین تفاوت در زمینه کنترل تروما دیده شد که در مطالعه حاضر، %) دانشجویان از میان مهارتهای موظفی بخش بالینی در 7/5( دندانپزشکی کودکان تجربه کنترل تروما را داشتند. در مطالعه Rodd  %) تجربه کنترل 63( ، در دانشکده لیورپول 2009و همکارانش در سال  ] که این مغایرت 13[ تروما داشتند که مشابه نتایج مطالعه حاضر نبود. میتواند به علت تفاوت برنامه آموزشی متفاوت و گذراندن دوره بیمارستانی توسط دانشجویان این دانشکدهها باشد. پیامدهای ضعف در زمنیه کنترل تروما قابل توجه است. بنابر این این موضوع از اهمیت فوق العاده یی بر خوردار است که میتوان دانشجویان دوره دندانپزشکی عمومی را با مجهز کردن به دانش و مهارتهای لازم برای فراهم کردن مدیریت تروما در مواقع اضطراری برای بیماران مراجعه کننده به آنها در آینده آماده ساخت. به عنوان مثال درمطالعه محققان با seale هماهنگ نمودن تمام منابع و قرار دادن هفت سناریو در زمینه کنترل 
 طراوتی و ماهوتچی

تروما که دانشجویان در آینده امکان برخورد با آنها را خواهند داشت. گروههای کوچک آموزشی برای دانشجویان سال آخر برگزار کردند. علاوه بر این، در امریکا این امکان وجود دارد که دانشجویان با حضور در کلینیکهای دندانپزشکی مخصوص تروما برای کودکان  در بیمارستانهای (paediatric dentistry trauma clinics) مشخص بر تجربیات و اعتماد به نفس خود در این زمینه بیفزایند. [14]. برای دانشجویان دندانپزشکی عمومی ضروریست که تجربیات کافی جهت درمان کودکان را فرا گیرند. هدف از درس نظری و کار عملی در دندانپزشکی کودکان این است که دانشجو روشهای پیشگیری و درمان مشکلات دهانی و دندانی کودکان را بر اساس شواهد علمی معتبر بداند و شناخت کلی از رشد و نمو اکلوژن و علل نا هنجاریهای رشدی تکاملی دندانها داشته باشد و در حد لزوم نحوه پیشگیری از آن را بداند. همچنین به نحوه صحیحی با کودک ارتباط برقرار کند و درمان صحیح را با رعایت کامل اصول کنترل عفونت انجام دهد و در قبال کار خود احساس مسئولیت و تعهد کند و موارد بیمارستانی را ارجاع دهد. ] دانشکدههای دندانپزشکی با مشکلات بسیاری رو به رو هستند. 17[ یکی از بزرگترین مشکلات فراهم آوردن بیماران به تعداد کافی و همچنین تمامی موارد بیماریهای مختلف، برای ایجاد این اطمینان که تمامی دانشجویان فرصت به دست آوردن رو به رویی با کیس های کلینیکی مختلف را داشتهاند. دومین موضوع قابل بررسی، کفایت ظرفیت بیماران مراجعه کننده برای فراهم کردن مراحلی که باید به آموزش  ، دانشجویان دوره عمومی که با نیازهای کودکان مواجه میشوند داده شود، میباشد. بسیاری از بیماران با مشکلات دندانی متعدد به دانشجویان مراجعه میکنند. سرعت عمل دانشجویان در انجام کار و محدودیت مهارت کنترل رفتاری کودکان، گاهی اوقات از انجام درمانهای خاص و پیچیده برای کودکان ممانعت میکند. بنابراین امکان تجربه تمامی موارد ذکر شده در کوریکولوم آموزشی برای دانشجویان میسر نمیباشد. در مطالعه حاضر، مشابه سایر مطالعات میزان رضایت دانشجویان از  ] مطالعه 18 ,9[ %) ذکر شد. 90( تعداد اساتید در بخش کافی Seale در آمریکا نشان داد که علت نا رضایتی دانشجویان از بخش اطفال به  دانشجو نظارت 6 دلیل کمبود اساتید بوده است که هر استاد بر کار ] همچنین به دلیل محدود بودن تعداد اساتید، تعداد 14[داشته است. جلسات آموزش و تعداد زیاد واحدهای بالینی دانشجویان، برنامه ریزی برای پذیرش تعداد کافی از بیماران با شرایط پیچیده برای آموزش و 
کسب شایستگی برای انجام برخی درمانها امکان پذیر نشده است. به نظر میرسد با بالا بردن نسبت حضور اساتید در بخش نسبت به تعداد دانشجویان با فراهم نمودن امکان مشارکت بیشتر اساتید در درمان بیماران با مشکلات پیچیدهتر با دانشجویان، میتوان تا حدودی آموزش را ارتقا داد. علاوه بر تعداد اساتید، رضایتمندی دانشجویان از اساتید نیز در یادگیری دانشجویان مؤثر است و عواملی همچون صبر و حوصله استاد، حفظ حرمت استاد و دانشجو و تسلط استاد بر مباحث نسبت به  .]19[. طرح درس تاثیرگذارتر هستند با توجه به نتایج این مطالعه و در نظر گرفتن اینکه اجرای موفق یک مهارت نیازمند ممارست در انجام آن است. پیشنهاد میشود برای ارتقاء مهارت دندانپزشکی در دانشجویان، تعداد درمانهای موظفی در هر زمینه مشخص و اجباری شوند تا در پایان دوره دندانپزشکی تمامی دانشجویان، در همه زمینهها به میزان لازم مهارت کافی انجام داده   ایجاد محیط ، باشند. برنامه ریزی مناسب و هما هنگ واحدهای عملی آموزشی با امکانات و تجهیزات و وسایل لازم، ترغیب و تشویق دانشجویان به فعالیتهایی چون کنفرانس و بحثهای داخل بخش از سوی اساتید، تناسب بین تعداد دانشجویان و اساتید حاضر در بخش و اصلاح شیوه آموزش بالینی در پارهای از بخشهای تخصصی از موارد قابل توجه و مهمی هستند که باید نسبت به اصلاح آن اقدام نمود. چرا که آموزش بالینی مطلوب باعث افزایش دندانپزشکان ماهر، متعهد و کارا برای خدمت به جامعه میشود. نتیجه گیری بر أساس نتایج این مطالعه به طور کلی میزان موفقیت بخش در ایجاد  از منظر دانشجویان، در زمینههای مختلف مناسب بود. ، مهارت بالینی اما در زمینه کنترل تروما، درمان پالپ دندانهای دائمی نابالغ و درمان بیماران دچار مشکلات سیستمیک توانایی دانشجویان کافی نبوده است. که نشان دهنده نیاز به فراهم آوردن شرایطی جهت آموزش بیشتراین مهارتها و بررسی، بازنگری در کوریکولوم آموزشی دارد. تشکر و قدردانی  /م پ 36/311 مقاله حاضر منتج از پایان نامه دانشجویی به شماره /د در دانشکده دندانپزشکی دانشگاه جندی شاپور اهواز میباشد. بدین وسیله از همکاری دانشجویان دندانپزشکی شرکت کننده در پژوهش و معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز تقدیر و تشکر میگردد.

چکیده (4 مشاهده)   |   نکات برجسته
Effect of mother’s knowledge of oral health in preventing early childhood caries among preschool children: a systematic review
ABSTRACT
 
Mohammad Hassan Hamrah,1 Sara Ghadimi,1 Saeedeh Mokhtari,1 Maryam Khosrozadeh,1 Mojgan Kargar,1 Firoozeh Alipour,1 Mohammad Hussain Hamrah,2 Toba Dahi,3 Sepideh hosseini,1
1 Department of Pediatric Dentistry, school of Dentistry, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
2 Curative Clinic, Andkhoy, Afghanistan.
3 Faculty of Dentistry, AbantIzzet Baysal University, Bolu Turkey
 
 
Objective: To review current models and scientific evidence on the influence of mother’s knowledge of oral health behaviors on their preschool children’s oral health.
Method: MEDLINE, EMBASE and Scopus databases were searched for articles published between January 2009 and December 2019 on mother’s oral health behavior.
Results: A total of 324 citations were retrieved, with 17 articles finally included in the analysis. The studies utilized various methods, including text messaging, phone conversation, of which motivational interviewing method was more effective in their knowledge and behaviors about their preschool child’s oral health.
Conclusion: Mother’s knowledge has a direct effect influence on their preschool children’s oral health. Oral health education programs aimed at preventive actions are needed to provide children not only with adequate oral health, but better quality of life. Special attention should be given to the entire family, concerning their lifestyle and oral health habits.
Keywords: Parental attitudes; Mother’s knowledge; Oral health; Dental caries; Preschool; Early childhood caries (ECC)
 
 
 
 
 

 
تأثیر دانش مادر در مورد بهداشت دهان و دندان در جلوگیری از پوسیدگی های زودهنگام دوران کودکی در کودکان پیش دبستانی: یک بررسی سیستماتیک
چکیده                                                                                                                                                                                                               
 
هدف: بررسی مدلهای فعلی و شواهد علمی در زمینه تأثیر دانش مادر در مورد رفتارهای بهداشت دهان و دندان بر سلامت دهان و دندان کودکان پیش دبستانی آنها
روش: پایگاه داده های MEDLINE ، EMBASE و Scopus برای مقالاتی که بین ژانویه 2009 و دسامبر 2019 در مورد رفتار بهداشت دهان و دندان مادر منتشر شده جستجو شدند.
نتایج: در مجموع 324 استناد بازیابی شد که 17 مقاله سرانجام در آنالیز قرار گرفتند. در این مطالعات روشهای مختلفی از جمله پیام کوتاه ، مکالمه تلفنی مورد استفاده قرار گرفت که روش مصاحبه انگیزشی در دانش و رفتار آنها در مورد بهداشت دهان و دندان کودک پیش دبستانی آنها موثرتر بود.
نتیجه گیری: دانش مادر اثر مستقیم بر سلامت دهان و دندان کودکان پیش دبستانی آنها دارد. برنامه های آموزش بهداشت دهان و دندان با هدف اقدامات پیشگیرانه لازم است تا کودکان نه تنها از سلامت کافی دهان و دندان ، بلکه از کیفیت زندگی بهتر برخوردار شوند.
کلمات کلیدی: نگرش والدین؛ دانش مادر ؛ بهداشت دهان و دندان؛ پوسیدگی دندان؛ پیش دبستانی؛ پوسیدگی زودهنگام دوران کودکی
 
 
 
محمد محسن همراه1، سارا قدیمی1، سعیده مختاری1، مریم خسروزاده1، مژگان کارگر1، فیروزه علی پور1، محمد  حسین همراه2، طوبا داهی3، سپیده حسینی1
1- بخش دندانپزشکی کودکان، دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران
2- کلینیک درمانی، اندخوی، افغانستان
3- دانشکده دندانپزشکی، دانشگاه ابانت عزت بایسال، بولو، ترکیه
 
 
 
مقدمه
پوسیدگی زودهنگام کودکی (1) یکی از شایع ترین بیماری های مزمن کودکی است. این یک مشکل سلامت عمومی است که همچنان کودکان شیرخوار و پیش دبستانی را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می دهد. ECC تأثیر ضعیف کننده ای بر رشد ، گفتار ، سلامت عمومی و عزت نفس دارد ، بنابراین بر کیفیت زندگی کودکان تأثیر می گذارد (2 ، 3)
تأثیرات چند سطحی بر سلامت دهان و دندان کودکان در سطح فردی ، خانوادگی و اجتماعی وجود دارد. این تأثیرات در سطح خانواده عمدتاً از طریق والدین و مراقبانی انجام می شود که کودکان پیش دبستانی بیشتر وقت خود را با آنها می گذرانند (4). در طول این دوره از اجتماعی شدن اولیه ، ایجاد رفتارهای غذایی معمول و بهداشتی به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت تأثیر دانش بهداشت دهان و دندان (KOH)، و نگرش ها ، باورها و عملکردهای والدین و مراقبان آنها است (5).
از دهه 1900 ، آموزش بهداشت دندان به عنوان بخشی مهم و جدایی ناپذیر از خدمات بهداشتی دندانپزشکی در نظر گرفته شده است و در محیط هایی مانند حرفه دندانپزشکی ، مدارس ، محل کار ، مراقبت روزانه و مسکن برای افراد مسن به افراد و گروه ها ارائه می شود. کل جمعیت نیز با استفاده از کمپین های رسانه های جمعی هدف قرار گرفته است. مداخلات آموزشی مورد استفاده بسیار متفاوت بوده است ، از ارائه ساده اطلاعات تا استفاده از برنامه های پیچیده شامل استراتژی های تغییر روانشناختی و رفتاری. اهداف مداخلات نیز گسترده بوده است ، به طوری که دانش ، نگرش ، نیات ، عقاید ، رفتارها ، استفاده از خدمات دندانپزشکی و وضعیت بهداشت دهان و دندان همه برای تغییر هدف قرار گرفته اند. این تلاش ها گواهی بر سابقه طولانی دندانپزشکی و شاید نگرانی پیشگام در زمینه پیشگیری از بیماری دهان و دندان از طریق تغییر در دانش ، نگرش و رفتارها و پذیرش سبک های زندگی سالم تر است (6).
از سال 2000 ، مقالات قابل توجهی در توصیف مطالعاتی ارائه شده است که ادعا می شود اثربخشی انواع مختلف و ترکیب روشهای آموزشی و اصلاح رفتار را ارزیابی می کند. براون 57 مطالعه منتشر شده بین 1982 و 1992 را بررسی کرد و نتیجه گرفت که آموزش بهداشت دندان می تواند منجر به بهبود رفتارهای بهداشت دندان و اقدامات عینی وضعیت بهداشت دهان شود اما در تغییر نگرش و دانش کمتر موثر است (7). شاید مهمترین مسئله کیفیت طرحهای مورد استفاده در مطالعات باشد. به منظور جلوگیری از سوگیری ، خطا و تهدیدهای مختلف برای اعتبار ، فقط نتایج آزمایشات کنترل شده تصادفی معمولاً در بررسی های سیستماتیک گنجانده می شود. لاکر و کی مقالات را بررسی کردند و نتیجه گرفتند که کیفیت شواهد مربوط به اثربخشی آموزش بهداشت دندان ضعیف است (6).
والدین و مراقبان را می توان دروازه بان مراقبت های بهداشت دهان و دندان کودکان پیش دبستانی دانست ، بنابراین دانش ، اعتقادات ، نگرش ها و رفتارهای بهداشت دهان و دندان آنها ممکن است به طور مستقیم یا غیرمستقیم بر سلامت دهان و دندان کودک تأثیر بگذارد. رویکردهای سنتی آموزش بهداشت دندان با تمرکز اصلی بر بهبود دانش بهداشت دهان و دندان والدین در بهبود سلامت دهان و دندان کودکان پیش دبستانی موثر نبوده است (6 ، 8). به عنوان مثال ، توصیه های عمومی سنتی مانند "مسواک زدن کودک 2 بار در روز و کاهش مصرف تنقلات و نوشیدنی های شیرین" موفقیت محدودی در تغییر روش های بهداشت دهان و دندان داشته است (9). تکنیک های تغییر رفتار (BCT) ، از جمله مشاوره حضوری در مراقبت های بهداشتی اولیه موثر بوده است (10). BCTs به عنوان یک مولفه قابل مشاهده ، قابل تکرار و غیرقابل کاهش در مداخله ای طراحی شده است که برای تغییر یا هدایت فرآیند علیت تنظیم کننده رفتار طراحی شده است (1).
نقش مادران در جلوگیری از پوسیدگی دندان زمانی شروع می شود که کودک در دوره جنینی مادر قرار دارد. از طریق تشخیص زود هنگام مشکلات بهداشت دهان و دندان می توان از این امر به راحتی جلوگیری کرد. غربالگری در اوایل بارداری و استفاده از درمان سریع در زمان مناسب می تواند از انتقال عفونت از مادر به کودک جلوگیری کند. معاینات معمول دندانپزشکی در دوران بارداری و استفاده از فلوراید و کلرهگزیدین به عنوان راهکارهای پیشگیری موثر در جلوگیری از انتقال باکتریهای پوسیدگی زایی از مادر به کودک مشخص شده است (11).
هدف از این مطالعه بررسی سیستماتیک شواهد علمی مربوط به دانش مادر در بهبود سلامت دهان و دندان فرزندان و پیشگیری از ECC است.
مواد و روش ها
استراتژی جست و جو
ما پایگاه های MEDLINE (از طریق PubMed) ، Embase و Scopus را برای مقالات منتشر شده بین ژانویه 2009 و دسامبر 2019 به زبان انگلیسی جست وجو کردیم. تمام سوابق شناسایی شده الکترونیکی با توجه به عناوین ، چکیده مقاله و / یا کلمات کلیدی توسط دو نویسنده به طور مستقل ارزیابی شدند و متن کامل کلیه گزارشاتی که به طور بالقوه مرتبط تلقی شدند ، بدست آمد.
عناوین کلمات کلیدی مورد استفاده "دانش مادر" ، "بهداشت دهان و دندان" ، "کودکان" ، "پیش دبستانی" و "پوسیدگی  زودهنگام دوران کودکی" بودند. لیست های مرجع از مقاله های بازیابی شده برای منابع مربوطه به صورت دستی غربالگری شدند.
معیارهای ورود
مقالات بازیابی شده براساس معیارهای ورود به قرار زیر بود:
• مطالعاتی که برای تعیین دانش مادر ، بهداشت دهان و دندان ، پوسیدگی زودهنگام کودکان در دوره پیش دبستانی انجام شدهو به زبان انگلیسی منتشر شد.
• مطالعاتی که در آن سلامت دهان ارزیابی شد.
• مطالعات بالینی با متن کامل.
معیارهای خروج
ما مطالعاتی را بر اساس معیارهای زیر حذف کردیم:
• مطالعاتی که سن پیش دبستانی یا بالاتر را ارزیابی کردند.
• مطالعاتی که سلامت دهان و دندان یا کودکان پیش دبستانی را ارزیابی نکردند.
• خلاصه کنفرانس ها ، مقالات مروری ، گزارش موارد ، نامه ها ، سرمقاله ها ، داده های منتشر نشده ، مقالات بدون متن کامل و مقالات غیر انگلیسی.(شکل 1)
انتخاب مطالعه
کلیه مقالات بازیابی شده از جستجوهای الکترونیکی و همچنین دستی در نرم افزار Endnote (نسخه X6 ، تامسون رویترز ، نیویورک ، ایالات متحده آمریکا) وارد شدند. پس از آن ، نسخه های تکراری حذف شدند. پس از آن ، دو نویسنده (M.H.H. و M.K.) به طور مستقل عناوین و چکیده مقاله های بازیابی شده را برای صلاحیت بررسی کردند. سپس مطالعات بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعیین شده انتخاب شدند. برای هر گونه اختلاف نظر در مورد گنجاندن مطالعات ، همه نویسندگان بر اساس یک شواهد واقعی توافق کردند.
استخراج داده :
داده های هر یک از مقالات واجد شرایط ورود به مطالعه توسط M.H.H , M.K استخراج شده و توسط F.A و T.D کنترل شدند. اطلاعات زیر اخذ شد : نام نویسنده، سال چاپ، متد فالوآپ، سن کودک، کشور، تعداد شرکت کنندگانو پیامد های اصلی. بعلاوه این مطالعات به صورت خلاصه در جداول ارائه شدند.
نتایج:
از طریق جستجوی منابع، مجموعا 324 مقاله به دست آمد (شکل 1). 91 منبع تکراری حذف شدند و 233 مطالعه باقیمانده برای بررسی بیشتر به Endnote Library  منتقل شدند. از بین اینها 211 مطالعه بر اساس معیارهای ورود و خروج حذف شدند و 22 مقاله باقیمانده برای بازبینی کامل متن انتخاب شدند. بعد از این پروسه 5 مقاله از مطالعه خارج شدند. خلاصه اطلاعات نشان دهنده ویژگی های مطالعات برگزیده شده در جدول 1 آمده است. مداخلات متکی بر ملاقات های انگیزشی بیشتر از روش های متداول آموزش بهداشت دهان در کاهش سطوح دندانی پوسیده بر اثر پوسیدگی زودرس کودکی موثر بودند(12).نشان داده شده است که میزان تحصیلات مادرتاثیر مستقیمی بر سلامت دهانی کودک دارد(13). والدین با سواد سلامت محدود، کودکانی با وضعیت سلامت دهانی نامطلوب داشته و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهانی را در فرزندانشان ضعیف گزارش می کنند(14). تلاش ها برای ارتقای دانش و نگرش والدین تاثیرات بسزایی در سلامت دهانی نسل بعد خواهد داشت(15-17). نکات زیر بایستی هنگام تفسیر نتایج این مطالعه لحاظ شوند: زمان ارزیابی پیامد اصلی( سلامت دهانی) در رابطه با کودکان پیش دبستانی که مادرانشان اظهار کردند که مسئوال اصلی بهداشت دهان فرزندانشان هستند و بسیاری از آنها اشاره کردند که احساس می کند یک الگوی مثبت برای بهداشت دهانی کودکشان هستند.  یک افزایش همزمان و معنادار از نظر آماری در والدین کودکان 1 تا 4 ساله وجود داشت(18).  مادران نوپایان فاقد اطلاعات پایه ای بهداشت دهان و روش های لازم برای پیشگیری از پوسیدگی دندانی در فرزندانشان بودند(19) .
دو مطالعه از تماس تلفنی و پیام کوتاه برای ارائه اطلاعات بهداشت دهان و دندان استفاده کرده بودند. این روشها بر دانش و رفتارهای بهداشت دهان و دندان والدین و مراقبان تأثیر مثبت داشتند (20 ، 21). همچنین ، پیام رسانی متنی و ارتباط تلفنی توانستند ossing behavior و دانش بهداشت دهان و دندان را افزایش دهند (22). علاوه بر این ، مشخص شد که عادات تغذیه نوزادان و سطح تحصیلات مادران آنها تأثیرات مهمی بر تحول سلامت دهان دارد (23). یک مطالعه بر اساس داده های حاصل از مطالعه کوهورت مادر نروژی و کودکانشان بود که توسط انستیتوی بهداشت عمومی نروژ و خدمات دندانپزشکی عمومی انجام شده بود. در مجموع 1095 کودک از بارداری تا 5 سالگی دنبال شدند. پرسشنامه های مربوط به رفتار بهداشت دهان توسط والدین در سن 1.5 و 5 سالگی تکمیل شد. معاینه بالینی و رادیوگرافی کودکان در سن 5 سالگی انجام شد. رگرسیون لجستیک چندگانه نشان می دهد که داشتن پوسیدگی در 5 سالگی با مسواک زدن کمتر از دو بار در روز در 1.5 سالگی دندان (OR = 2.1 ، CI = 1.3-3.6) و استفاده از نوشیدنی های شیرین حداقل یک بار در هفته OR = 1.8, CI = 1.1–2.9 ))  ، وقتی از نظر خصوصیات خانواده و رفتار بهداشت دهان و دندان در 5 سالگی کنترل می شوند، مرتبط است (24). بهداشت دهان و دندان و سطح مراقبت از کودکان آسیب پذیر مادران زندانی به طور قابل توجهی پایین تر بود. مراقبان زندان از آگاهی و نگرش خوبی در مورد مسائل بهداشتی دندان برخوردار نبودند (25). مشاهده شد که تفاوت ها در آموزش مادران سرمایه گذاری در آموزش را تقویت می کند (26). مادران باید آموزش ببینند و مورد تشویق قرار گیرند که آنها عاملی اساسی در بهبود عادات بهداشت دهان و دندان فرزندان خود هستند (27). مادران اظهار داشتند که آنها در وهله اول مسئول بهداشت دهان و دندان کودک خود هستند و بسیاری اظهار داشتند که آنها احساس می کنند که آنها الگوی مثبت مهمی برای بهداشت دهان و دندان کودکان خردسال خود هستند. مادران غالباً از مسواک زدن خود به عنوان مدل استفاده می کنند (28). صفحه 7/15 گفته شده است که حس همبستگی مادر (SOC) می تواند تعیین کننده روانی کیفیت زندگی مرتبط با بهداشت دهان و دندان (OHRQoL) کودکان پیش دبستانی آنها باشد (29).
 
 
بحث
نتایج این مطالعه مروری کاهش بروز ECC در کودکان پیش دبستانی که مادرانشان مراقبت های سلامت دهان پیش از تولد را دریافت کرده بودند نشان داد. ECC یک بیماری چند عاملی با فاکتورهای پیچیده اجتماعی اقتصادی، ژنتیکی، رفتارهای سلامت دهانی و باکتریایی و فاکتورهای مربوط به رژیم غذایی است که ریسک آن را تحت تاثیر قرار میدهند(30،31). استرپتوکوک موتانس و اخیرا گونه های کاندیدا به عنوان میکروارگانیسم های اصلی که در شروع و پیشرفت ECC درگیر هستند بیان شده اند.(32،33)
این مطالعه روی سطح دانش مادران در مورد سلامت دهانی تمرکز کرده است، بخصوص به این علت که مادران نقش مهمی در آموزش کودکان پیش دبستانی ایفا میکنند. با این حال، تلاش برای بالا بردن آگاهی نه تنها مادران، بلکه متخصصان بهداشت دهانی در مورد اهمیت پیشگیری زودهنگام از بیماری های دهان و دندان در کودکان صورت گرفته است. در خلال اموزش بهداشت قبل و بعد از تولد، سطح تحصیلات مادران اثر مستقیم روی سلامت دهان کودکان داشت(13) و تلاش به منظور بهبود دانش و نگرش والدین یک تاثیر پایدار روی بهبود سلامت دهانی در نسل بعد دارد.(15)
در مطالعات مرور شده، ما دریافتیم که انجام مداخله با پیام متنی و تماس تلفنی قادر بود رفتار نخ دندان کشیدن و داش سلامت دهانی را بهبود بخشد. علاوه بر این، در بین شرکت کننده های یک تمرین خصوصی، استفاده از این روش استفاده از دهانشویه را افزایش داد. رفتار مادران در رابطه با کودکانشان نیز تغییر کرد، مادران بیشتری در گروه پیام متنی نسبت به گروه کنترل،  گزارش دادند که سعی نمودند رفتارهای سلامت دهانی کودکشان را بهبود بخشند و مصرف شکلات و اسنک های قندی را کاهش دهند. تکنولوژی موبایل( پیام متنی، پیام ویدیویی، تماس صوتی و اینترنت) برای فراهم کردن مراقبت های سلامت(mHealth)، به منظور بهبود کارامدی، سرعت و دقت تست های تشخیصی، نظارت بر شرایط پزشکی خاص، بهبود تبعیت پزشکی، فرستادن یاداورهای قرار ملاقات و فرستادن نتایج تست های پزشکی، به کار گرفته شده است.(22)
محیط دندانی یک کودک خردسال با پیچیدگی فاکتورهایی شامل دانش دندانی مادر یا مراقب، نگرش ها، باورها و تمرینات تحت تاثیر قرار میگیرد که همه اینها بر شرایط دهانی کودک اثر می گذارند(34). گزارش شده است عادات تغذیه ای دارای اهمیت اولیه در اتیولوژی پوسیدگی های دندانی در هر سنی و بخصوص بین کودکان پیش دبستانی هستند(35).
شرکت کنندگانی که مصاحبه انگیزشی دریافت کرده بودند، بهبود دانش را در حوزه وسیع تری نسبت به دریافت کنندگان روش سنتی آموزش سلامت دهان، نشان دادند( میزان صحیح خمیردندان، موقعیت مسواک زدن تحت نظارت، وارنیش فلوراید، ایمن ترین زمان برای دریافت غذاهای قندی و نوشیدنی ها). دانش در مورد اهمیت کاربرد وارنیش فلوراید از انجا که در کاهش ECC هم به صورت جداگانه و هم در ترکیب با خمیردندان فلوریده موثر است، مفهوم کاربردی در استراتژی های پیشگیرانه دارد(36،37). کاهش شیوع ECC که به دنبال مصاحبه انگیزشی در خانواده های آسیایی در کانادا گزارش شده است، به طور گسترده ای به دریافت بیشتر وارنیش فلوراید در آن خانواده ها، احتمالا به علت پایبندی بیشتر والدین به مراقبت های پیشگیری حرفه ای نسبت داده شده است(38). سطح تحصیلات مادران به علاوه دانش سلامت دهانی را نشان میدهد. به عبارت دیگر، دانش سلامت دهانی مادر، با سطح تحصیلات آنها مرتبط بود. برای مثال، انتخاب تغذیه ای برای کودکان در صورتیکه مادران در مورد نقش باکتری ها و قندها در پوسیدگی های دندانی بدانند، تحت تاثیر قرار میگیرد. عادات مصرف غذاهای شیرین در دوران پیش دبستانی آغاز میشود.(39)
والدین و مراقبان به عنوان دروازه بان های سلامت دهانی کودکان پیش دبستانی در نظر گرفته میشوند، بنابراین دانش سلامت دهانی آنها، باورها، نگرش ها و رفتارها ممکن است مستقیما یا غیرمستقیم سلامت دهانی کودکان را تحت تاثیر قرار دهد. روش های آموزش سلامت دندان به روش سنتی با تمرکز بر روی بهبود دانش بهداشت دهانی قبل از تولد، در بهبود سلامت دهانی کودکان پیش دبستانی موثر نبوده اند(21).
فاکتورهای اجتماعی، اقتصادی و محیطی نقش مهمی در شکل گیری رفتار افراد و تبدیل دانش آنها به انتخابهای مثبت بازی میکنند(40). به علاوه، نتایج این مطالعه برخی شیوه های عمومی را مورد توجه قرار میدهد که به طور آماری دارای اهمیت نبوده اند اما شایان توجه هستند. اولین مورد عدم ضعف عمومی در دانش، نگرش و عمل در مورد حیطه های مرتبط با سلامت دهانی کودک مانند زمان اولین ویزیت، زمان ایده ال برای شروع مسواک زدن و تغذیه شبانه از شیشه میباشد. شیوه های بهتر سلامت دهانی کودکان در مراقبان جوانتر و مراقبان کودکان زیر یک سال مشاهده شد. این احتمالا به دلیل سطح تحصیلات بالاتر در میان گروه جوان تر میباشد. به علاوه والدین جوانتر سواد کامپیوتری و اینترنتی بالاتری دارند و بنابراین دسترسی بیشتری به انواع دانش مرتبط با سلامت دهانی دارند. رویه دوم مشاهده شده، این بود که مادران نسبت به سایر مراقبین، آموزش پذیرتر بودند، نگرش بهتری داشتند، اما لزوما عملکرد بهتری نداشتند(41).
 
نتیجه گیری
نتایج این مطالعه نشان می دهد دانش مادران بر روی سلامت دهانی کودکان پیش دبستانی آن ها اثر میگذارد. برنامه های آموزش بهداشت دهانی با اهداف پیشگیرانه، برای تامین سلامت دهانی کافی کودکان و همچنین کیفیت بهتر زندگی مورد نیاز هستند. توجه ویژه باید به کل خانواده، در رابطه با شیوه زندگی و عادات سلامت دهانی آنها صورت گیرد. آموزش مادران تاثیر مستقیم روی تجربه پوسیدگی دندانی کودکان دارد که هنگامی که توسط مدل های ساختاری مارژینال محاسبه میشود مستقل از دریافت غذای شیرین و سایر ریسک فاکتورها میباشد. دریافت غذای شیرین همچنین به عنوان یک ریسک فاکتور در پوسیدگی دندانی کودکان مطرح میباشد. این مطالعه همچنین نشان داد که وضعیت بهداشت دهانی یک ریسک فاکتور برای ECC میباشد. به علاوه، فاکتورهای اجتماعی فرهنگی احتمالا باورهای سلامت دهانی را تحت تاثیر قرار میدهند. کودکانی که مادرانشان در ویزیت دندانپزشکی بر پایه مصاحبه انگیزشی برای بهبود دانش شرکت کرده بودند، بروز کمتر پوسیدگی را نسبت به آنهایی که در اموزش سلامت دهانی سنتی شرکت کرده بودند، نشان دادند. روش مصاحبه انگیزشی به میزان زیادی ریسک پوسیدگی را در بین کودکان پیش دبستانی کاهش داد.
 
منابع
1.            Michie S, Richardson M, Johnston M, Abraham C, Francis J, Hardeman W, et al. The behavior change technique taxonomy (v1) of 93 hierarchically clustered techniques: building an international consensus for the reporting of behavior change interventions. Ann Behav Med. 2013;46(1):81-95.
2.            Goettems ML, Ardenghi TM, Romano AR, Demarco FF, Torriani DD. Influence of maternal dental anxiety on oral health–related quality of life of preschool children. Qual Life Res. 2011;20(6):951-9.
3.            Davies GN. Early childhood caries—a synopsis. Community Dent Oral Epidemiol. 1998;26(S1):106-16.
4.            Fisher-Owens SA, Gansky SA, Platt LJ, Weintraub JA, Soobader M-J, Bramlett MD, et al. Influences on children's oral health: a conceptual model. Pediatrics. 2007;120(3):e510-e20.
5.            Blinkhorn A. Promoting dietary changes in order to control dental caries. Journal of the Institute of Health Education. 1989;27(4):179-86.
6.            Tinanoff N, Daley NS, O'Sullivan DM, Douglass JM. Failure of intense preventive efforts to arrest early childhood and rampant caries: three case reports. Pediatr Dent. 1999;21(3):160-3.
7.            Weinstein P. Motivational interviewing concepts and the relationship to risk management and patient counseling. Journal of the California Dental Association. 2011;39(10):742-5.
8.            Yevlahova D, Satur J. Models for individual oral health promotion and their effectiveness: a systematic review. Aust Dent J. 2009;54(3):190-7.
9.            Ramos-Gomez F, Crystal Y, Domejean S, Featherstone J. Minimal intervention dentistry: part 3. Paediatric dental care–prevention and management protocols using caries risk assessment for infants and young children. Br Dent J. 2012;213(10):501.
10.          Noordman J, van der Weijden T, van Dulmen S. Communication-related behavior change techniques used in face-to-face lifestyle interventions in primary care: a systematic review of the literature. Patient Educ Couns. 2012;89(2):227-44.
11.          Dasanayake AP, Caufield PW, Cutter GR, Stiles H. Transmission of mutans streptococci to infants following short term application of an iodine‐NaF solution to mothers' dentition. Community Dent Oral Epidemiol. 1993;21(3):136-42.
12.          Colvara BC, Faustino-Silva DD, Meyer E, Hugo FN, Hilgert JB, Celeste RK. Motivational Interviewing in Preventing Early Childhood Caries in Primary Healthcare: A Community-based Randomized Cluster Trial. The Journal of pediatrics. 2018;201:190-5.
13.          Ju X, Jamieson LM, Mejia GC. Estimating the effects of maternal education on child dental caries using marginal structural models: The Longitudinal Study of Indigenous Australian Children. Community Dent Oral Epidemiol. 2016;44(6):602-10.
14.          Brega A, Thomas J, Henderson W, Batliner T, Quissell D, Braun P, et al. Association of parental health literacy with oral health of Navajo Nation preschoolers. Health Educ Res. 2016;31(1):70-81.
15.          Azimi S, Taheri JB, Tennant M, Kruger E, Molaei H, Ghorbani Z. Relationship between mothers' knowledge and attitude towards the importance of oral health and dental status of their young children. Oral Health and Preventive Dentistry. 2018;16(3):265-70.
16.          Chi DL, Ko A, Kim JY. Bilingual flipcharts help improve oral health-related knowledge and self-efficacy of Korean-American caregivers of preschoolers. J Public Health Dent. 2014;74(4):261-5.
17.          Folayan MO, Kolawole KA, Oziegbe EO, Oyedele T, Oshomoji OV, Chukwumah NM, et al. Prevalence, and early childhood caries risk indicators in preschool children in suburban Nigeria. BMC Oral Health. 2015;15(1).
18.          Huebner C, Milgrom P. Evaluation of a parent-designed programme to support tooth brushing of infants and young children. Int J Dent Hyg. 2015;13(1):65-73.
19.          Dagon N, Ratson T, Peretz B, Blumer S. Maternal knowledge of oral health of children aged 1-4 years. J Clin Pediatr Dent. 2019;43(2):116-20.
20.          Hashemian TS, Kritz-Silverstein D, Baker R. Text2Floss: The feasibility and acceptability of a text messaging intervention to improve oral health behavior and knowledge. J Public Health Dent. 2015;75(1):34-41.
21.          Naidu R, Nunn J, Irwin JD. The effect of motivational interviewing on oral healthcare knowledge, attitudes and behaviour of parents and caregivers of preschool children: An exploratory cluster randomised controlled study. BMC Oral Health. 2015;15(1).
22.          Cole-Lewis H, Kershaw T. Text messaging as a tool for behavior change in disease prevention and management. Epidemiol Rev. 2010;32(1):56-69.
23.          Ozer S, Sen Tunc E, Bayrak S, Egilmez T. Evaluation of certain risk factors for early childhood caries in samsun, Turkey. Eur J Paediatr Dent. 2011;12(2):103-6.
24.          Wigen TI, Wang NJ. Does early establishment of favorable oral health behavior influence caries experience at age 5 years? Acta Odontol Scand. 2015;73(3):182-7.
25.          Al Salami A, Al Halabi M, Hussein I, Kowash M. Oral health status of pre-school children of incarcerated mothers in United Arab Emirates prison nurseries and oral health knowledge and attitudes of their caregivers. Eur Arch Paediatr Dent. 2018;19(4):255-66.
26.          Feldens CA, Fortuna MJ, Kramer PF, Ardenghi TM, Vítolo MR, Chaffee BW. Family Health Strategy associated with increased dental visitation among preschool children in Brazil. Int J Paediatr Dent. 2018;28(6):624-32.
27.          Begzati AB, Bytyci A, Meqa K, Latifi-Xhemajli B, Berisha M. Mothers' behaviours and knowledge related to caries experience of their children. Oral Health and Preventive Dentistry. 2014;12(2):133-40.
28.          Finlayson TL, Cabudol M, Liu JX, Garza JR, Gansky SA, Ramos-Gomez F. A qualitative study of the multi-level influences on oral hygiene practices for young children in an Early Head Start program. BMC Oral Health. 2019;19(1).
29.          Khatri SG, Acharya S, Srinivasan SR. Mothers' sense of coherence and oral health related quality of life of preschool children in Udupi Taluk. Community Dent Health. 2014;31(1):32-6.
30.          Ruby J, Goldner M. Nature of symbiosis in oral disease. J Dent Res. 2007;86(1):8-11.
31.          Wang X, Shaffer JR, Zeng Z, Begum F, Vieira AR, Noel J, et al. Genome-wide association scan of dental caries in the permanent dentition. BMC Oral Health. 2012;12(1):57.
32.          Tanzer JM, Livingston J, Thompson AM. The microbiology of primary dental caries in humans. J Dent Educ. 2001;65(10):1028-37.
33.          Xiao J, Huang X, Alkhers N, Alzamil H, Alzoubi S, Wu TT, et al. Candida albicans and early childhood caries: a systematic review and meta-analysis. Caries Res. 2018;52(1-2):102-12.
34.          Grytten J, Rossow I, Holst D, Steele L. Longitudinal study of dental health behaviors and other caries predictors in early childhood. Community Dent Oral Epidemiol. 1988;16(6):356-9.
35.          Johnsen DC. Characteristics and backgrounds of children with nursing caries. Pediatr Dent. 1982;4(3):218-24.
36.          Richards D. Fluoride varnish should be part of caries prevention programmes. Evidence-based dentistry. 2006;7(3):65-6.
37.          Marinho V. Cochrane reviews of randomized trials of fluoride therapies for preventing dental caries. Eur Arch Paediatr Dent. 2009;10(3):183-91.
38.          Harrison R, Benton T, Everson-Stewart S, Weinstein P. Effect of motivational interviewing on rates of early childhood caries: a randomized trial. Pediatr Dent. 2007;29(1):16-22.
39.          Haloi R, Ingle NA, Kaur N. Caries status of children and oral health behavior, knowledge and attitude of their mothers and schoolteachers in Mathura City. J Contemp Dent. 2012;2(3):78-81.
40.          Vann Jr W, Lee JY, Baker D, Divaris K. Oral health literacy among female caregivers: impact on oral health outcomes in early childhood. J Dent Res. 2010;89(12):1395-400.
41.          Ashkanani F, Al-Sane M. Knowledge, attitudes and practices of caregivers in relation to oral health of preschool children. Med Princ Pract. 2013;22(2):167-72.
 
جدول شماره یک
نویسنده اول و سال روش سن کودکان کشور تعداد شرکت کننده ها نتایج اصلی
Dagon و همکاران-2019 دانش مادران در پرسشنامه سلامت دهانی(KOH) 1-4 سال اسراییل 285 کودک
285 مادر
مادران کودکان 1-4 سال، شکاف معناداری در دانش در مورد عوامل موثر بر سلامت دهان کودکان داشتند.
Finlayson و همکاران-2019 مصاحبه با مادران در ویزیت خانگی انجام شد. زیر 4 سال USA 24 کودک
24 مادر
مادران بیان کردند که آنها به طور اولیه مسیول بهداشت دهانی کودکشان هستند و بسیاری گزارش کردند که احساس میکنند آنها تاثیر مهم و مثبت روی بهداشت دهانی کودکشان دارند. مادرها غالبا مسواک زدن دندان های خودشان را مدل قرار دادند.
Azimi و همکاران-2018 یک پرسشنامه معتبر برای ارزیابی دانش مادران استفاده شد 2-6 سال ایران 153 کودک
153 مادر
تلاش در راستای بهبود دانش و نگرش والدین، یک تاثیر پایدار روی بهبود سلامت دهانی نسل بعدی داشت.
Al Salami و همکاران- 2018 ارزیابی کلینیکی با استفاده از پرسشنامه زیر 6 سال امارات متحده عربی 382 کودک
382 مادر
گروه مطالعه:128
گروه کنترل:254
بهداشت دهانی در گروه کنترل در مقایسه با گروه مطالعه بهتر بود.
Feldens و همکاران-2018 داده ها با استفاده از پرسشنامه در ویزیت خانگی جمع اوری شد. 3 سال برزیل 435 کودک
435 مادر
اختلافات مشاهده شده در تحصیلات مادران سرمایه گذاری در اموزش را تقویت میکند.
Colvara و همکاران-2018 معاینه کنندگان از پرسشنامه و معاینه کلینیکی استفاده کردند. زیر 6 سال برزیل 320 کودک
320 مادر
مداخله بر اساس اصول مصاحبه انگیزشی، نسبت به روش های سنتی اموزش سلامت دهان، در کاهش تعداد سطوح درگیر شده توسط ECC موثرتر بود.
Ju و همکاران-2016 مصاحبه رو در رو 0.5 تا 5 سال استرالیا 1720 کودک
1720 مادر
سطح تحصیلات مادران اثر مستقیم روی سلامت دهانی کودکان داشت.
Folayan و همکاران- 2015 بررسی خانگی 0.5 تا 6 سال نیجریه 497 کودک
497 مادر
دانش سلامت دهانی مادران عملکرد بهداشت دهانی را بهبود داد و مصرف اسنک های قندی بین وعده های غذایی توسط کودکان پیش دبستانی را کاهش داد.
Wigen و همکاران-2015 حاملگی تا سن 5 سالگی
پرسشنامه در مورد رفتارهای سلامت دهانی
1.5 تا 5 سال نروژ 1095 کودک
1095 مادر
والدینی که با مشکلاتی در استقرار رفتار سلامت دهانی دلخواه برای کودکان در سال اول زندگی روبرو هستند باید از پرسنل سلامت توجه ویژه دریافت کنند.
Huebner و همکاران-2015 مداخلاتی برای کمک به والدین برای استقرار برنامه روتین برای مسواک زدن دندان کودکانشان دو بار در روز 1-4 سال USA 67 کودک
67 مادر
افزایش همزمان و معنادار در طول دوره مطالعه در والدین مشاهده شد.
Hashemian و همکاران- 2015 پیام متنی برای 7 روز 0.5 تا 7 سال USA 156 کودک
156 مادر
پیام متنی یک متد عملی برای بهبود دانش و رفتارهای سلامت دهان میباشد.
Naidu و همکاران- 2015 تماس تلفنی فالواپ و دادن پرسشنامه قبل از صحبت کردن و 4 ماه بعد 1.5 تا 5 سال Trinidad و Tobago 79 کودک
79 مادر
25 گروه ازمایش
54 گروه کنترل
ارایه اطلاعات در مورد سلامت دهان، اثر مثبت روی دانش سلامت دهانی والدین/مراقب دارد.
Brega و همکاران- 2015 کلینیکال تریال با هدف کاهش پوسیدگی دندانی در کودکان پیش دبستانی 3-5 سال Navajo Nation 1016 کودک
1016 مادر
والدین با سواد کمتر سلامت دهانی وضعیت سلامت دهانی به طور معنادار بدتری دارند و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهانی کودکان انها نیز پایین تر است.
Chi و همکاران- 2014 فلیپچارت دو زبانه با بررسی قبل و بعد از مداخله زیر 6 سال USA 219 کودک
219 مادر
ارایه اطلاعات در مورد سلامت دهانی اثر مثبت روی دانش سلامت دهانی مراقب دارد.
تماس تلفنی برای فالواپ همچنین یک روش اموزشی خوب برای کمک به بهبود سلامت دهانی بود.
Khatri و همکاران- 2014 اطلاعات با استفاده از مداخلات در مورد فاکتورهای اجتماعی و دموگرافیک گروههای مادر کودک به دست امد. 3-5 سال هند 388 مادر نتایج نشان داد که وضعیت SOC مادر میتواند یک تعیین کننده کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهانی کودکان پیش دبستانی باشد.
Begzati و همکاران- 2014 مصاحبه در ویزیت های دندانپزشکی و جمع اوری دیتا در مورد دانش مادران زیر 6 سال Kosovo 664 کودک
664 مادر
مادران نیاز دارند که اموزش داده شده و تشویق شوند که یک عامل کلیدی در بهبود عادات سلامت دهانی کودکانشان هستند.
Ozer و همکاران- 2011 پرسشنامه برای جمع اوری اطلاعات در مورد دانش سلامت دهانی مادران 3-6 سال ترکیه 225 کودک
225 مادر
عادات تغذیه ای کودکان و سطح تحصیلات مادر تاثیر معنادار روی تکامل سلامت دهانی دارند.

در جستجوی کلی 324 مقاله شناسایی شدند
233 مورد غربالگری شدند
22 مطالعه برای واجد شرایط بودن ارزیابی شدند
17 مطالعه گنجانده شد.
 91 نسخه تکراری حذف شدند
211 مقاله بر اساس معیارهای خروج خارج شدند.
5 مطالعه به علت نداشتن فول تکست حذف شدند
[1]
1 دستیار تخصصی گروه دندانپزشکی کودکان، دانشکده دندانپزشکی، علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه دندانپزشکی کودکان، دانشکده دندانپزشکی، علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
 
 
 
مقدمه   
امروزه کودکان بسیاری مبتلا به Early Caries Child (ECC) می‌باشند و بنابراین دندان‌های مولر شیری زیادی در کودکان با سن کم نیاز به ترمیم وسیع دارند که برای درمان آن‌ها از روش‌های مختلفی استفاده می‌شود (1). بهترین گزینه درمانی برای مولرهای شیری در کودکان با سن کم روکش‌های از پیش ساخته شده فلزی می‌باشد (2). این روکش‌ها دارای مزایایی چون سهولت استفاده، سرعت قراردهی بالا، دوام طولانی‌مدت، هزینه کم و زیست سازگاری مناسب می‌باشند، در عین حال مشکلات زیبایی از معایب آن است (3, 4). برای حل این مشکل جایگزین‌هایی پیشنهاد شدند که روکش‌های  preveneered اولین آن‌ها بود. این روکش‌ها درواقع همان روکش‌های ازپیش‌ساخته‌شده فلزی هستند که با موادی چون کامپوزیت رزین‌ها یک یا چند سطحشان پوشیده‌شده‌است (5). این روکش‌ها در کوتاه‌مدت نتایج مطلوبی داشتند و از نظر والدین قابل قبول بودند، ولی از معایب آن‌ها می‌توان به حجیم بودن، محدودیت در crimping و  counturingسطح فاسیال و شکستگی‌های متعدد در
 
فیسینگ‌های زیبایی اشاره کرد. درصورت شکستگی از موادی مانند کامپوزیت رزین جهت ترمیم استفاده می‌شود که موفقیت کمی دارند (6, 7)
 
یکی دیگر از روش‌های جایگزین جهت بهبود نمای روکش‌های استیل، استفاده از روکش‌های     open faceاستیل می‌باشد که با بریدن یک پنجره لبیالی از ssc سمان شده و ترمیم آن با کامپوزیت ساخته‌می‌شود. در این روش مقداری سمان سفت‌ شده جهت افزایش گیر مکانیکی کامپوزیت باقی گذاشته‌می‌شود. از معایب آن می‌توان دیده‌شدن مارژین فلزی و مدت زمان بیشتر ساخت نسبت به ssc را عنوان کرد (8). برای اولین بار روکش‌های زیرکونیای ‌پیش‌ساخته در سال 2010 به دندانپزشکی کودکان معرفی شد (9). زیرکونیا یک دی‌اکسید کریستالی زیرکونیوم است که دارای خواص مکانیکی مشابه فلزات و رنگ شبیه به دندان می‌باشد. امروزه روکش‌های از پیش ساخته شده زیرکونیایی برای انسیزورها و مولرهای شیری وجود دارد (10). مطالعات نشان می‌دهند که روکش‌های زیرکونیا از نظر کلینیکی و رضایت والدین برتر از سایر روش‌های ترمیمی پوشش کامل دندان هستند (11). هم‌چنین روکش‌های زیرکونیا دارای استحکام بالا، زیست‌سازگاری، تحریک لثه‌ای کم‌ و دوام بالا می‌باشند (12).
از آن‌جا که مطالعات در مورد دوام طولانی‌مدت روکش‌های پیش‌ساخته زیرکونیا در کودکان اندک و کاربرد آن محدود می‌باشد، در این مقاله قراردادن روکش زیرکونیا در مولرهای شیری دو کودک و فالوآپ کلینیکی 24 ماهه آن‌ها، مورد بررسی قرار گرفته‌است.
گزارش مورد
دو کودک 5ساله، در سال 1396 به کلینیک خصوصی در تهران مراجعه نمودند که‌ به‌علت پوسیدگی وسیع در دندان‌های64  و 54، تحت درمان پالپ قرار گرفتند (شکل های 1 و 2) و سپس با Glass Ionomer Equia (GC, Tokyo, Japan) ترمیم شدند (شکل3). اما به علت وسعت زیاد تخریب، دندان‌ها به روکش نیاز داشتند. والدین این کودکان به شدت نگران ظاهر و زیبایی دندان کودک خود بودند که در نتیجه تصمیم گرفته ‌شد بازسازی این دندان‌ها با روکش زیرکونیا (NuSmile, Houston, USA) انجام شود.
انتخاب روکش
انتخاب سایز مناسب بر مبنای عرض مزیودیستالی دندان، با آزمون و خطا و با استفاده از روکش‌های try-in صورتی انجام شد. بر این اساس پس از تراش مناسب روکش سایز 4 برای دندان‌های مورد نظر انتخاب شد (13).
مراحل تراش روکش زیرکونیا پیش ساخته
با توجه به‌اینکه تراش دندان در روکش‌های زیرکونیا بیش‌تر از sscها انجام می‌گیرد و به میزان بیش‌تری در زیر لثه گسترش می‌یابد، در نتیجه باید از بی‌حسی بافت نرم باکال و لینگوال اطمینان پیدا کنیم و به همین دلیل بی‌حسی اینفیلتره در باکال و لینگوال دندان‌ها انجام شد (14).
تراش سطح اکلوزال
ارتفاع سطح اکلوزال 2-1 میلی‌متر با حفظ آناتومی طبیعی کاهش داده‌شد. این کاهش ارتفاع سطح اکلوزال از آن‌جا که حد نهایی نشستن روکش را مشخص می‌کند، برای قراردهی روکش زیرکونیا و تطابق آن بسیار حائز اهمیت است (13).
 
تراش سطوح طرفی
در ابتدا درحد بالای لثه‌ای محل تماس را باز کرده و سپس 30-20 % (حدود 5/0- 25/1 میلی متر) از سطوح دندان‌ها تراش داده شد. نتیجه این تراش باید به صورت سطوح موازی یا کمی متقارب باشد. در ادامه تراش با دقت به وسیله یک فرز نازک و تیپر الماسی، به صورت featheredge حدود 2-1 میلی‌متر به زیر لثه گسترش یافت. لازم به ذکر است که باید میزان نفوذ فرز به زیر لثه تدریجی باشد، به طوری که در هر مرحله عمق نفوذ فرز 5/0 میلی متر بوده و این مرحله تا رسیدن به عمق 1-2 میلی متری زیر لثه حدود 7 تا 8 بار تکرار می‌گردد. در نهایت تمام زوایا گرد شده و مجددا از نظر ایجاد لج یا آندرکات با سوند چک گردید (شکل های 4 و 5).
امتحان روکش زیرکونیا
به جهت جلوگیری از آلودگی زیرکونیا با بزاق و خون، شرکت NuSmile، روکش های try-in را عرضه کرده‌است. پس از انتخاب سایز حدودی، روکش  try inبرروی دندان قرار داده‌شد. لازم‌به‌ذکر است که برخلاف ssc ها، مسیر نشستن در روکش‌های زیرکونیا به موازات محور طولی دندان تراش خورده می‌باشد. نشاندن روکش نباید با فشار انجام شود، زیرا فشار سبب شکستن روکش خواهد شد (شکل 6). پس از تطابق کامل روکش اکلوژن چک گردید (شکل 7).
کنترل خونریزی زیر لثه
بعد از اطمینان از اکلوژن و تطابق لثه‌ای مناسب روکش با دندان، سطوح دندان از بزاق و خون تمیز و خونریزی لثه‌ای کنترل گردید. به علت میزان بالای خونریزی، از Access Edge (Centrix Dental Germany, K ̈oln, Germany) استفاده شد. برای این کار از سرنگ مخصوص این ماده استفاده و ماده به آرامی در سالکوس لثه تزریق گردید. سپس استوانه اسفنجی مخصوص روی لثه قرار داده شد و از بیماران تقاضا گردید تا روی آن را گاز بگیرند (شکل8). برای کنترل خونریزی 2 دقیقه صبر گردید (3). سپس ناحیه شسته و خشک شد (شکل 9).
سمان کردن
برای سمان کردن روکش‌ها از سمان دوال کیور سلف‌اچ TheraCem (BISCO, Schaumburg, Illinois, USA) استفاده شد. ابتدا دندان‌ها را خشک شدند. سپس سطوح داخلی روکش‌ها به سمان آغشته شده و روی دندان‌ها‌ قرار داده‌شدند. 2 الی 3 ثانیه مارژین‌ها از باکال و لینگوال با دستگاه لایت‌کیور، کیور و اضافات سمان از اطراف و بین دندان‌ها پاک شد. جهت تسریع فرایند ستینگ، 20 الی 30 ثانیه اطراف روکش‌ها مجدد کیور گردید (15) (شکل 10 و 11). پس از سمان کردن اکلوژن مجددا چک شد.
 
فالوآپ
بیماران تا 24 ماه از نظر سلامت لثه، زیبایی، رنگ‌پذیری روکش و سایش دندان مقابل مورد ارزیابی قرار گرفت. بعد از 24 ماه لثه در هر دو بیمار در سلامت کامل بود و هیچ نشانه‌ای از قرمزی و التهاب وجود نداشت. پلاک کمی روی سطح روکش‌ها دیده‌شد وهیچ اثری از سایش روی سطح اکلوزال دندان‌های مقابل مشاهده ‌نشد(شکل 13).
 
 
بحث روکش‌های زیرکونیا دارای محاسن بسیاری هستند. این روکش‌ها بادوام بوده و پس از سمان کردن گیر بالایی دارند و نمی‌شکنند (14). به علاوه این روکش‌ها زیبایی بی‌نظیری دارند، در حدی که در بعضی موارد از سایر دندان‌های کودک به‌راحتی قابل افتراق نیستند. هم‌چنین این روکش‌ها مانند sscها سازگاری زیستی بالایی دارند (16).
با وجود آن‌که سلامت لثه‌ای‌ بیش‌تر به بهداشت دهانی کودک بستگی دارد، گزارش شده است که میزان تشکیل پلاک بر روی روکش‌ زیرکونیا در مقایسه با سایر روکش‌ها بسیار کم می‌باشد. کاهش تجمع پلاک روی این روکش‌ها می‌تواند مانع از ایجاد بیماری‌های لثه شود (17). Taran و همکاران بیان کردند که در سال اول، تجمع پلاک روی روکش زیرکونیا کم‌تر از ssc است ولی بعد از 2سال میزان پلاک در هر دو روکش برابر بود (18). در گزارش حاضر، طی فالوآپ 24 ماهه، تجمع پلاک روی روکش در مجاورت مارجین لثه حداقل بود و نشانه‌ای از التهابات لثه‌ای دیده‌نشد.
نگرانی دیگر درمورد روکش زیرکونیا آن است که پس از آلودگی با بزاق و خون، گیرنده‌های فسفر در سطح داخلی زیرکونیا با پروتئین‌های موجود در بزاق و خون باند شده و این امر باعث کاهش در گیر روکش می‌شود. برای حل این مسئله، شرکت NuSmile، روکش‌هایtry-in را در کیت طراحی کرده‌است. با این ‌وجود درصورت آلودگی روکش اصلی با بزاق و خون، باید از روش‌هایی چون سندبلاست و اولتراسونیک استفاده نمود (19).
یکی از مشکلات مطالعه حاضر کنترل خونریزی لثه بعد از تراش زیرلثه‌ای بود که برای حل این مسئله از ماده Access edge که نوعی کنارزننده لثه محسوب می‌شود، استفاده گردید. این ماده حاوی آلومینیوم کلراید 15% است که یک ضدانعقاد بی‌رنگ می‌باشد. آلومینیوم کلراید علاوه‌بر کنترل خونریزی (هموستاز)، به علت ایجاد انقباض در لثه، به کنارزدن آن کمک می‌کند. Access edge همچنین حاوی kaolin clay است که مایعات موجود در شیار لثه را جذب کرده و منبسط می‌گردد، درنتیجه موجب کنارزدن لثه می‌شود. از آن‌جایی که این ماده با فشار اسفنج مخصوص تا عمق 1تا2 میلی‌متری نفوذ کرده و محیط را عاری از بزاق و خون می‌کند، گیر روکش را بهبود می‌دهد (20).
سایش دندان مقابل نیز یکی دیگر از نگرانی‌های دندانپزشکان در مورد روکش زیرکونیا می‌باشد. Ahn و همکاران عنوان نمودند که سایش دندان مقابل در روکش‌های زیرکونیا بیشتر از sscها می‌باشد (21). درحالیکه در مقاله دیگری نشان داده‌شده‌است که این روکش‌ها در مقایسه با سایر روکش‌ها سایش بیش‌تری در سطح دندان مقابل ایجاد نمی‌کنند (22) و در بیماران گزارش حاضر نیز شواهدی از سایش مشاهده نشد.
نکته مهم در روکش‌های زیرکونیا، همکاری کودک می‌باشد، زیرا به طور معمول کاربرد این روکش نیاز به زمان کلینیکی بیش‌تری دارد که البته با افزایش مهارت دندانپزشک این زمان کاهش می‌یابد. در این مطالعه از سمان Theracem با pH حدود 4 برای چسباندن روکش زیرکونیا استفاده شد. این سمان سلف‌اچ بوده و نیازی به فرایند اچینگ و باندینگ ندارد. کاهش مراحل کار سبب افزایش سرعت کار می‌شود که در کودکان حائز اهمیت است (23).
مسئله دیگری که در این روکش‌ها مطرح می‌باشد، موضوع اصلاح اکلوژن است. در روکش زیرکونیا جهت اصلاح اکلوژن صرفاً مجاز به کوتاه کردن لبه‌های روکش می‌باشیم. بنابراین در صورت نیاز به اصلاح، نمی‌توان سطح اکلوزال روکش زیرکونیا را تراش داد و تنها در موارد نیاز به اصلاح مختصر، می‌توان از دندان مقابل تراشید.
موفقیت طولانی‌مدت روکش‌های زیرکونیا به سمان نمودن و پیروی از پروتکل‌های باندینگ مناسب بستگی دارد (24). یکی از محدودیت‌ها در کاربرد روکش‌های زیرکونیا در کودکان، عدم اطلاع از گیر طولانی‌مدت زیرکونیا به دندان می‌باشد. در این مطالعه موردی ما دو مورد کاربرد موفق روکش پیش‌ساخته زیرکونیا در کودکان را طی دو سال گزارش نمودیم. علی‌رغم نتایج کلینیکی رضایت‌بخش در تحقیقات کوتاه مدت، همچنان نیاز به مطالعات کلینیکی با حجم نمونه بیشتر و بررسی طولانی‌مدت می‌باشد تا شواهد کافی راجع به روکش‌های زیرکونیا پیش‌ساخته در کودکان داشته باشیم.
 
نتیجه گیری
روکش‌های پیش‌ساخته زیرکونیا این امکان را به دندانپزشکان کودکان می‌دهند تا پاسخگوی نیاز زیبایی والدین و کودکان باشند. در پیگیری این روکش‌ها در دو کودک و طی 2 سال، علاوه بر حفظ فانکشن و سلامت لثه، دوام باند سمان نیز مشاهده شد.
 
 
 
 
 
 
 
مراجع
1.    Gosnell E, Thikkurissy S. Management of dental caries and esthetic issues in the pediatric patient. Journal of the California Dental Association. 2013;41(8):619-629.
2.    Yengopal V, Harnekar SY, Patel N, Siegfried N. Dental fillings for the treatment of caries in the primary dentition. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2009(2).
3.    Mourouzis P, Arhakis A, Tolidis K. Computer-aided Design and Manufacturing Crown on Primary Molars: An Innovative Case Report. International journal of clinical pediatric dentistry. 2019;12(1):76.
4.    Threlfall A, Pilkington L, Milsom K, Blinkhorn A, Tickle M. General dental practitioners' views on the use of stainless steel crowns to restore primary molars. British dental journal. 2005;199(7):453.
5.    Kratunova E, O'Connell AC. A randomized clinical trial investigating the performance of two commercially available posterior pediatric preveneered stainless steel crowns: a continuation study. Pediatric dentistry. 2014;36(7):494-498.
6.    Khurana D, Indushekar K, Saraf BG, Sheoran N, Sardana D. A randomized controlled clinical trial to evaluate and compare three chairside techniques of veneering stainless steel crowns. Journal of Indian Society of Pedodontics and Preventive Dentistry.
 
2018;36(2):198.
7.    Kratunova E, O'Connell AC. Chairside repair of preveneered primary molar stainless steel crowns: a pilot study. Pediatric dentistry. 2015;37(1):46-50.
8.   ملک افضلی اردکانیب،بهشتی م، میرکریمی م، احمدی ر، درمان پوسیدگیهای زودرس دندانهای شیری قدامی در کودکان: مروری بر مقالات. مجله دندانپزشکی جامعه اسلامی دندانپزشکان. جلد 21، شماره 4، صفحات 297-306.
9.    Townsend JA, Knoell P, Yu Q, Zhang J-F, Wang Y, Zhu H, et al. In vitro fracture resistance of three commercially available zirconia crowns for primary molars. Pediatric dentistry. 2014;36(5):125E-129E.
10.   Planells del Pozo P, Fuks A. Zirconia crowns-an esthetic and resistant restorative alternative for ECC affected primary teeth. Journal of Clinical Pediatric Dentistry. 2014;38(3):193-195.
11.   Walia T, Salami A, Bashiri R, Hamoodi O, Rashid F. A randomised controlled trial of three aesthetic full-coronal restorations in primary maxillary teeth. Eur J Paediatr Dent. 2014;15(2):113-118.
12.   Lee J-H. Guided tooth preparation for a pediatric zirconia crown. The Journal of the American Dental Association. 2018;149(3):202-208. e2.
13. https://www.nusmile.com/Plugins/Widgets.FAQ.Vinformatix/Content/FAQ/FAQCategoryFiles/IFU_11_ZR_QuickStart_Posterior_Rev2_Web.pdf.
14.   Cazaux SL, Hyon I, Prud'homme T, Trutaud SD. Twenty-nine-month follow-up of a paediatric zirconia dental crown. Case Reports. 2017;2017:bcr-2017-219891.
15.   Jivanescu A, Miglionico A, Barua S, Hategan SI. Alternative prosthodontic‐based treatment of a patient with hypocalcified type Amelogenesis Imperfecta. Clinical case reports. 2017;5(7):1093.
16.   Ram D, Fuks AB, Eidelman E. Long-term clinical performance of esthetic primary molar crowns. Pediatric dentistry. 2003;25(6).
17.   Abdulhadi BS, Abdullah MM, Alaki SM, Alamoudi NM, Attar MH. Clinical evaluation between zirconia crowns and stainless steel crowns in primary molars teeth. Journal of Pediatric Dentistry. 2017;5(1):21.
18.   Taran PK, Kaya MS. A Comparison of Periodontal Health in Primary Molars Restored with Prefabricated Stainless Steel and Zirconia Crowns. Pediatric Dentistry. 2018;40(5):334-339.
19.   Patel D. Influence of saliva contamination on resin bond durability to zirconia-Effect of cleaning methods 2015.
20.   Marcov E-C, Perieanu MV, Costea R, Marcov N, Bondar DC, Burlibasa M, Babiuc I, Costea R, Bodnar T, Malita M, Ionescu C, Tabase G, Mihai A, Cristache CM, Beuran IA. Methods ofadditional moisturecontrol in the proximal and cervical region. Acta Medica Transilvanica. 2019;24(1):83-87.
21.   Choi J-W, Bae I-H, Noh T-H, Ju S-W, Lee T-K, Ahn J-S, et al. Wear of primary teeth caused by opposed all-ceramic or stainless steel crowns. The journal of advanced prosthodontics. 2016;8(1):43-52.
22.   Holsinger DM, Wells MH, Scarbecz M, Donaldson M. Clinical evaluation and parental satisfaction with pediatric zirconia anterior crowns. Pediatric dentistry. 2016;38(3):192-197.
23.   Chen L, Yang J, Wang JR, Suh BI. Physical and biological properties of a newly developed calcium silicate-based self-adhesive cement. American journal of dentistry. 2018;31(2):86-90.
24.   Grasel R, Santos M, Rêgo HC, Rippe M, Valandro L. Effect of resin luting systems and alumina particle air abrasion on bond strength to zirconia. Oper. Dent. 2018;43(3):282-290.
 

 
عنوان شکل‌ها
شکل1: عکس رادیوگرافی پس از پالپکتومی در بیمار 1
شکل2: عکس اولیه بیمار 2
شکل3: تصویر دندان بیمار 1 پس از ترمیم با گلس آینومر
شکل4: تصویر دندان بیمار 1 پس از تراش
شکل5: تصویر دندان بیمار 2 پس از تراش
شکل6: تصویر دندان بیمار 2 پس از قرارگیری روکش try in
شکل7: تصویر دندان بیمار 2 پس از قرارگیری روکش try in در اوکلوژن
شکل8: تصویر دندان بیمار 1 پس از قراردادن Access edge
شکل9: تصویر دندان بیمار 1 پس از کنترل خونریزی
شکل10: تصویر دندان بیمار 1 پس از سمان کردن
شکل11: تصویر دندان بیمار 2 پس از سمان کردن
شکل12: تصویر دندان بیمار 2 پس از سمان کردن در اوکلوژن
شکل13: تصویر دندان بیمار 2 پس از 24 ماه (جلسه فالوآپ)
 
 
 
 
 
(شکل 1)
 
 
 
 
 
(شکل 2)

(شکل 3) (شکل 4)
(شکل 5) (شکل 6)
(شکل 7) (شکل 8)
(شکل 9) (شکل 10)
 
(شکل 11) (شکل 12)
 
(شکل 13)  
 


[1]نویسنده مسئول مکاتبات: دکتر سارا توسلی، tavasolisara@yahoo.com


چکیده (3 مشاهده) | متن کامل (PDF) (2 دریافت)   |   نکات برجسته
Study of Oral PH and Microbial Flora in 6-12 Years Old Institutionalized Mentally Retard Children of Tabriz City                                            
Original Article
 
Abstract       
 
Dr Zahra Aghazadeh *
Dr Zeynab Torab
Dr Zohreh Mousavi
Dr farzaneh pakdel
marjan Imani
 
1. Assistant Professor,
 
2. pediratric resident
 
3. assistant professor
 
4. associate professor
 
 
 
 
Introduction:  Oral health is very important in mentally retarded patients
due to their physical and mental limitations. However oral health indexes are evaluated in these patients frequently, but there is limited data about the biological changes in their saliva. This study aimed to evaluate the bacterial flora and saliva PH of 6-12 years old institutionalized mentally retarded children in Tabriz city in 2019.
Method and Materials: In this cross sectional study bacterial culture, gram staining and PH of saliva of the salivary samples of 24 children with 6-12 years old, were evaluated. For this purpose salivary samples were placed in two plates containing blood agar and EMB. Then specific culture medium was applied for characterization of grown bacteria. The data was analyzed by SPSS.17 software.
Results: The saliva of these people is in the alkaline range, 7.75. 81% of the grown bacteria were gram positive and 19% were gram negative. The majority of grown bacteria belonged to Staphylococcus aureus with 40.9% and perceptively was followed by Streptococcus mutans with 17.3%. Enterococcus faecalis and Escherichia coli which are not commonly cultured in the saliva samples of healthy people were positive in 13.6% of culture mediums.
Conclusion: physical limitations and altered saliva microbial flora such as presence of  Enterococcus and Escherichia coli take the attentions to the necessity of designing and preparing specific hygiene products and preventive dentistry protocols according to the oral condition of these patients.
 
Key words: Salivary bacterial flora, mentally retarded children, PH
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
بررسی فلور باکتریایی و PH بزاق کودکان 6 تا 12 ساله کم توان ذهنی مستقر در مرکز بهزیستی شهرستان تبریز
اصلی
 
 
مقدمه: بهداشت و سلامت دهان در بیماران کم توان ذهنی به علت برخی محدودیتهای فیزیکی و ذهنی به مراتب اهمیت بالایی دارد. اگرچه شاخصهای سلامت دهان در این گروه به کرات بررسی شده است ولی مطالعات محدودی در مورد شرایط بیولوژیک بزاق این افراد وجود دارد. هدف از انجام این مطالعه بررسی فلور باکتریایی و PH بزاق کودکان کم توان ذهنی 6 تا 12 ساله مستقر در مرکز بهزیستی  شهرستان تبریز در سال 98 بود.
مواد و روشها:این مطالعه توصیفی- مقطعی جهت کشت فلور باکتریایی، رنگ آمیزی گرم و بررسی PH  بر روی نمونه بزاق 24 نفر از کودکان کم توان ذهنی 6 تا 12 ساله انجام گرفت. برای این منظور نمونه های بزاقی ابتدا در دو پلیت حاوی محیط Blood agar  و EMB کشت داده شد.  پس از آن کولونی کشتهای مثبت برای تشخیص نوع وگونه باکتری ها در محیط کشتهای اختصاصی کشت داده شدند. نتایج آماری از طریق نرم افزارSPSS.17 مورد بررسی قرار گرفت.
یافته ها: PH بزاق این افراد در بازه قلیایی و  75/7 بود. میزان رشد باکتریهای گرم مثبت 81% و باکتریهای گرم منفی 19% بود. استافیلوکوکوس اورئوس  با مقدار 40.9% بیشترین رشد را در محیط کشت بزاق این کودکان داشت و پس از آن استرپتوکوکوس موتانس به مقدار 17.3% کلونیهای بیشتری تشکیل داده بود. انترکوکوس فکالیس و اشریشیاکلی که در  بزاق افراد سالم  رشد نمیکنند، در بزاق این کودکان به میزان 13.6%  کشت مثبت داشتند.
نتیجه­گیری: محدودیتهای فیزیکی و فلور باکتریایی متفاوت از افراد سالم مانند حضور اشرشیاکلی و انتروکوک در بزاق این کودکان نشاندهنده لزوم طراحی و تولید مواد بهداشتی و روشهای پیشگیری دندانپزشکی مطابق با شرایط دهانی این کودکان می باشد.
 
کلمات کلیدی: فلور باکتریایی بزاق - کودکان کم توان ذهنی- PH
 
 
دکتر زهرا آقازاده*
دکتر زینب تراب
دکتر زهره موسوی
دکتر فرزانه پاکدل
مرجان ایمانی
 
1 استادیار دانشگاه علوم پزشکی تبریز - تبریز. خیابان دانشگاه . دانشکده دندانپزشکی.بخش بیماریهای دهان دانشکده دندانپزشکی.
2 رزیدنت اطفال دانشگاه علوم پزشکی تبریز - - تبریز. خیابان دانشگاه . دانشکده دندانپزشکی.بخش بیماریهای دهان دانشکده دندانپزشکی.
3. استادیار دانشگاه علوم پزشکی تبریز - - بریز. خیابان دانشگاه . دانشکده دندانپزشکی. مرکز سلولهای بنیادی
4 دانشیار دانشگاه علوم پزشکی تبریز - - تبریز. خیابان دانشگاه. دانشکده دندانپزشکی تبریز
5 دانشجو دانشگاه علوم پزشکی تبریز - - تبریز. خیابان دانشگاه. دانشکده دندانپزشکی تبریز
 
 
 
 

 
 
مقدمه
عقب ماندگی ذهنی اختلالی است که با عملکرد هوشی زیر حد طبیعی و اختلال در مهارت‌های انطباقی مشخص می‌گردد. تأخیر در رسیدن یا عدم دستیابی به حد معقول در پیشرفت مهارت های حرکتی، کندی یادگیری، صحبت کردن و یا ادامه مشکلات در گفتار و مهارت های زبانی پس از شروع صحبت کردن و اشکال در مهارتهای مراقبت از خود (مانند لباس پوشیدن ، شستن و غذاخوردن) از جمله علائمی است که والدین و کادر درمانی را متوجه این اختلال میکند(1). کم توانی بر اساس میزان هوش به چهار گروه کم(ضریب هوشی بین 70 تا 90)، متوسط (ضریب هوشی بین 50 تا 70)، شدید( ضریب هوشی بین 25 تا 50) و خیلی شدید (ضریب هوشی کمتر از 25) تقسیم بندی می شود(2). با توجه به ناتوانی ذهنی و فیزیکی این بیماران و عدم توانایی در مسواک زدن موثر دندان و کاربرد منظم دهان شویه، بیماری های لثه و پوسیدگی دندان در آنها زودتر رخ می دهد(3). بر اساس مطالعات داخلی و خارجی شیوع و شدت پوسیدگی دندانی، ژینژویت و عفونت پریودنتال در افراد عقب مانده ذهنی بیشتر می باشد(3-7). در این افراد  پوسیدگی دندان ها درمان نشده و در مقایسه با جمعیت عادی تعداد  دندانهای ترمیم شده  کمتری در دهان این کودکان وجود دارد که ناشی از دریافت کمتر خدمات دندانپزشکی در آنهاست(8).
عدم رسیدگی به بهداشت دهان، می تواند یک ریسک فاکتور قوی برای ابتلا به بیماری های سیستمیک مختلف مانند اندوکاردیت باکتریال، پنومونی و مقاومت باکتریایی به آنتی بیوتیک ها باشد(9-12).
بر اساس مطالعات شاخصهای بهداشت دهانی در بیماران مقیم در مراکز نگهداری وخیم تر از بیماران غیر مقیم می باشد(13). اگرچه در مطالعات گوناگون به بررسی شاخصهای سلامت دندانی و لثه این بیماران پرداخته شده است (14-17) ولی مطالعات محدودی به بررسی فلور میکروبی بزاق این کودکان پرداخته است. با توجه به محدود بودن مطالعات مشابه بویژه در مراکز نگهداری از این کودکان در داخل کشور، این طرح با در نظر گرفتن گونه های شاخص در امر سلامت و بهداشت دهان به بررسی  فلور باکتریایی و  PHبزاق کودکان 6-12 ساله مستقر در مرکز بهزیستی  شهر تبریز پرداخته است.
 
مواد و روشها:
این مطالعه یک بررسی توصیفی- مقطعی بر روی نمونه بزاق کودکان 12-6 ساله مبتلا به کم توانی ذهنی و بی  سرپرست مقیم در مرکز بهزیستس تبریز بود. این طرح در شورای پژوهشی دانشکده دندانپزشکی تبریز مطرح و با کد اخلاق IR.TBZMED.REC.1398:377 تصویب شد.
لازم به توضیح است قبل از شروع مراحل تصویب طرح، مسئولین مرکز نگهداری از کودکان کم توان ذهنی طوبی تبریز در جریان قرار گرفته و در مورد امکان انجام این مطالعه موافقت کرده بودند. با توجه به بی سرپرست بودن کودکان مستقر در این مرکز برگ رضایت آگاهانه توسط مسئول مرکز تکمیل گردید. غیر تهاجمی و فاقد درد بودن روش اخذ نمونه بزاقی در برگ رضایت نامه توسط مجری طرح تعهد داده شده بود. همچنین تمام مراحل آزمایشگاهی با رعایت اصول کنترل عفونت انجام گرفت. همچنین برای ترغیب و تشویق کودکان به همکاری هدایای کوچکی در نظر گرفته شده بود. معیارهای ورود به مطالعه شامل کودکان 12-6 ساله بی سرپرست با IQ  کمتر از 75 و بیشتر 50 مستقر در مراکز بهزیستی تبریز بود.  لازم به ذکر است میزان IQ فقط به لحاظ کمی و با بررسی پرونده پزشکی، بر اساس تستهای مربوطه و اختصاصی صورت گرفته که مهر تایید پزشک متخصص که کودک تحت نظارت وی بود را دارا بود، لحاظ گردید و علت بروز کم توانی ذهنی ملاک نبود. معیارهای خروج شامل عدم تمایل کودک در شرکت در مطالعه و یا عدم همکاری او در مراحل جمع آوری نمونه بزاقی و  وجود عفونت فعال دهانی، گوارشی و تنفسی و مصرف داروی ضد قارچ وآنتی بیوتیک در چهار هفته اخیر بود.
 
طبق اطلاعات اخذ شده تعداد کودکان مقیم در مرکز بهزیستی تبریز 24 نفر بودند که به صورت تمام شماری وارد مطالعه شدند. از این تعداد 14 نفر دختر و 10 نفر پسر بودند که همگی به مدت بیش از 3 سال در این مرکز مقیم بودند .لازم به ذکر است این تیم دخالتی در روشهای رعایت بهداشت دهان این کودکان انجام نداده و هدف از مطالعه بررسی شرایط فلور میکروبی و میزان اسیدیته بزاق این کودکان بدون دخالت تیم دندانپزشکی بود. طبق اظهار نظر مربیان این مرکز کودکان هر شب یکبار از مسواک و خمیر دندان با همکاری آنان استفاده میکردند. این کودکان از نخ دندان یا دهانشویه استفاده نمیکردند. 
 
 
روش نمونه گیری و کشت باکتریها در محیط های کشت انتخابی:
با هماهنگی با مربیان و مسئولین مرکز، کودکان قبل از اخذ نمونه به مدت 10 ساعت مواد خوراکی و یک ساعت آدامس و نوشیدنی مصرف نکردند. مدت زمان 10 ساعت تداخلی با برنامه روتین تغذیه این کودکان نداشت و عملا با زمانبندی مصرف شام و خواب این کودکان مطابق بود. در روز نمونه گیری ابتدا نحوه اخذ نمونه  بر روی یکی از همکاران طرح به زبان ساده و به صورت نمایش به کودکان توضیح داده شد. از کودکان واجد شرایط در فاصله زمانی 8 تا 10 صبح به میزان 5 سی سی نمونه بزاق غیر تحریکی  به روش  spiting  تهیه شد. در این روش از فرد خواسته شد که در فاصله 5 دقیقه، هر 60 ثانیه بزاق خود را داخل لوله فالکون  تخلیه کند. نمونه های بزاقی به آزمایشگاه بخش میکروب شناسی دانشکده پزشکی منتقل شد. نمونه ها  به مدت ۱۵ دقیقه با دور  rpm 1500 با دستگاه EMILI CM-8S سانتریفوژ شد تا مواد غیر محلول در آن جدا شده و  مایع شفافی از بزاق بدست آید. سپس در فریز 80- درجه سانتی گراد قرار گرفتند تا تمامی نمونه ها جمع آوری شود. مدت زمان صرف شده برای جمع آوری نمونه ها در این پروژه با توجه به جلب همکاری کودکان و صحیح انجام گرفتن اخذ نمونه گیری  20 روز بود. بنابراین نمونه ها حداکثر 20 روز در فریزر قرار گرفتند.  با توجه به اینکه 5 کودک در حال مصرف آنتی بیوتیک بودند و یا هنوز مدت 4 هفته از مصرف آخرین آنتی بیوتیک آنها سپری نشده بود، جمع آوری در 3 نوبت انجام گرفت تا نمونه ها تکمیل گردد.
 
برای ایزوله و افتراق فلور باکتریایی از هر  نمونه بزاق ابتدا در دو پلیت حاوی محیط Blood agar  و EMB کشت داده شد.بعد از 48 ساعت انکوبه در دمای37 درجه  نتایج کشت بررسی شده وازکولونی کشتهای مثبت برای تشخیص نوع وگونه باکتری در محیط کشتهای اختصاصی کشت داده شده و دوباره انکوبه گردید.برای شناسایی استافیلوکوک اورئوس ، استرپتوکوک موتانس، انتروکوک فکالیس و اشرشیاکلی از محیط کشتهای انتخابی و اختصاصی استفاده شد. برای بررسی جمعیت میکروبی استرپتوکوک موتانس که یک کوکسی گرم مثبت بی هوازی اختیاری است از محیط کشت mitis salivarius، برای انتروکوک فکالیس  از  Blood agar  حاوی خون گوسفندی، برای استافیلوکوک اورئوس از Blood agar و برای اشرشیاکلی از محیط کشت ائوزین متیلن بلوآگار (EMB) (تمامی محیط کشتها از  برند ابوسینا تهیه شد)استفاده شده و  برای تشخیص نهایی هرکدام از تستهای مختلف مثل اکسیداز کاتالاز و INVIC استفاده گردید. از نمونه بزاقی با سواب استریل ml 05/0  برداشته و بر روی هر پلیت منتقل گردید(شکل 1). سپس در کنار شعله در پلیت پخش  شد. پلیت ها به مدت 48 ساعت در انکوباتور 37 درجه سانتی گراد با قرار گرفته و بعد از آن  کلونی های رشد کرده لام تهیه شده و بعد رنگ آمیزی گرم با میکروسکوپ نوری  OLYMPUS بررسی شد. برای شمارش از روش viable count استفاده شد.
جهت بررسی آماری هر مرحله آزمایشگاهی با 3 بار تکرار انجام گرفت و در مجموع 352 پلیت بررسی شد. 5  پلیت به عنوان کنترل منفی با نمونه آب مقطر کشت داده شد.
بررسی PH  بزاق:
جهت تعیین PH بزاق، 200 میکرولیتر از نمونه بزاقی اخذ شده با 10 ml آب مقطر در تیوب های شیشه ای ریخته شد. تیوب به مدت 5 دقیقه بر روی ویبراتور برای هموژن شدن قرار گرفت. PH  توسط HANNA PH METER( made in India)  در الکترود شیشه ای micro-combination  بعد از کالیبره شده با محلول بافری اندازه گیری  شد.
لازم به ذکر است که بررسی و اندازه گیری متغیرهای آزمایشگاهی توسط  یک فرد انجام گرفت.
روش های آماری:
  جهت مقایسه مقادیر PH و تعداد کلونی باکتریایی بزاق از آمار توصیفی (فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار) استفاده شد. بدین ترتیب که در صورت نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون one sample t test و در غیر این صورت از آزمون ناپارامتریک استفاده شد. مقدار 05/0>p معنی دار تلقی شد.
 
 
 
یافته ها:
در این مطالعه از 24 کودک کم توان ذهنی نمونه بزاقی اخذ شد. نمونه بزاقی دو کودک به علت کم حجم بودن و عدم همکاری از مطالعه خارج شد. هم چنین در یک نمونه در پلیتهای آزمایشگاهی رشد باکتری دیده نشد که آن نمونه نیز از مطالعه خارج گردید. بنابراین مطالعه با 21 نمونه انجام گرفت.
بر اساس نتایج این مطالعه میانگین سنی کودکان مورد بررسی 10.6 سال و میانگین IQ  این کودکان 94/62 بود. میانگین  PH بزاق این کودکان (53/0±) 75/7 بدست آمد( جدول1) . بر اساس نتایج مربوط به رنگ آمیزی گرم، 81% کولونی های رشد یافته 17 پلیت از 21 پلیت) دارای باکتریهای گرم مثبت به مقدار غالب و 19% آنها (4 پلیت از 21 پلیت) دارای باکتری های گرم منفی به مقدار غالب بودند(نمودار 1 و جدول 2).
در محیطهای کشت اختصاصی بیشترین میزان کلونی مربوط به  استافیلوکوک اورئوس به میزان 9/40 درصد ( 9 پلیت از کل )و پس از آن  استرپتوکوکوس موتانس  به میزان 3/27 درصد( 6 پلیت از کل) بود.  همچنین انتروکوکوس کالیس و اشرشیاکلی هر کدام به میزان 6/13 درصد ( 3 پلیت از کل) از کلونی های رشد یافته رو به خود اختصاص داده بودند(نمودار 2 و جدول 3). میزان فراوانی رشد استافیلوکوک اورئوس و استرپتوکوک موتانس در پلیتها به طور معنی داری بیشتر از انتروکوک فکالیس و اشرشیاکلی بود.
 
بحث و نتیجه گیری:
نتایج بدست آمده در مطالعه حاضر نشان داد که میانگین pH بزاق شرکت کنندگان در این مطالعه قلیایی بود. اغلب باکتری های کشت یافته از نمونه ها گرم مثبت بودند و استافیلوکوک اورئوس فراوان ترین باکتری رشد یافته بود. پس از آن استروپتوکوک موتانس و انترکوک  فکالیس و اشریشیاکلی بیشترین رشد را داشتند. میزان رشد این دو باکتری به طور معنی داری بیشتر از رشد انتروکوک فکالیس و اشرشیاکلی بود.  رشد مثبت  انتروکوک فکالیس و اشرشیاکلی که به صورت عادی در بزاق کشت نمی شوند، در نمونه بزاق این کودکان با درصد قابل ملاحظه ای  دیده شد.
بزاق نقش عمده ای در حفظ سلامت دهان دارد. میکروبیوم دهان اکوسیستم پیچیده ای از میکروب هاست که تغییر در آن نه تنها با بیماریهای دهان و دندان بلکه با بیماریهای سیستمیکی مانند اندوکاردیت باکتریال، پنومونی و تولدزودرس نوزاد در ارتباط می باشد (10-11). کودکان دارای اختلال ذهنی  نیازمند رسیدگی مناسب جهت حفظ بهداشت دهان به روش مناسب می باشند. بیماران کم توان ذهنی به علت پایین بودن سطح IQ ممکن است از نظر فیزیکی و یا همکاری در امر مراقبت بهداشت دهان  با محدودیتهایی مواجه باشند.از طرفی بیمارانی که در مراکز عمومی و در شرایط بدون سرپرست نگهداری می شوند به علت تعداد بالای این کودکان و کمبود کادر مراقبت از آنان، نیازمند توجهات ویژه برای مراقبتهای بهداشتی می باشند.
بر اساس نتایج این مطالعه میانگین PH بزاق افراد دارای ناتوانی ذهنی  همانند مطالعه yarat و همکاران در رنج PH  قلیایی بود. در مطالعه Yarat   افراد مبتلا به  سندرم داون  بررسی شده اند ولی در مطالعه حاضر محدودیتی در علت کم توانی ذهنی وجود نداشت (18). در خصوص علت تغییرات PH بزاق در این بیماران، استرس یکی از عوامل موثر عنوان شده است. PH بزاق در مواقع استرس و شرایط فشار روانی افزایش می یابد.  جاییکه در برخی از مطالعات بررسی PH بزاق به عنوان یک روش اندازه گیری آسان، ارزان و غیر تهاجمی برای ارزیابی استرس یا افسردگی پیشنهاد شده است(19-20). بر اساس مکانیسم توضیح داده شده با فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک تحت استرس ، سطح pH بزاق تغییر می یابد(21). برخی محققان اضطراب دائمی را به عنوان یکی از الگوهای عصبی رایج در بین بیماران مبتلا به عقب ماندگی ذهنی می دانند(22). تخمین شیوع اختلالات اضطرابی در بین این افراد بسیار متفاوت است. با این وجود نگرانی مبتنی بر اضطراب در افراد دارای عقب ماندگی ذهنی شیوع بیشتری نسبت به افراد سالم دارد(23-24). ممکن است افزایش PH بزاق در افراد دارای  عقب ماندگی ذهنی با استرس دایمی انها در ارتباط باشد.
در این مطالعه استافیلوکوکها گروه غالب رشد یافته در محیط کشت بودند. استافیلوکوک ها به علت بی هوازی بودن در آبسه های دندانی و همچنین در عفونت های بیمارستانی، مننژیت، پنومونی، آرتریت و عفونت پوستی نقش دارند(11). وجود این باکتری به تعداد بالا، این افراد را مستعد بیماریهای عفونی دندانی و همچنین عفونتهای خطرناک ریوی، مغزی و مفصلی می کند.  
در مطالعه Qiao به تغییر قابل توجه فلور باکتریایی بزاق کودکان مبتلا به اوتیسم اشاره شده است. این تغییرات در طیف گسترده ای از پاتوژن ها، مانند اشریشیا، سالمونلا، ویبریو و هلیکوباکتر دیده شده بود(25). در مطالعه ما نیز در 8/13 درصد نمونه ها کشت اشرشیاکلی مثبت بود که درصد قابل ملاحظه ای می باشد. اشرشیاکلی یک باسیل گرم منفی از خانواده انتروباکتریاسه است که منجر به مسمومیت غذایی و اسهال می شود. این باکتری در حالت عادی در دهان وجود ندارد و در صورت موجود بودن انتقال آن از طریق مسیر دهانی-مدفوع می باشد. بنابراین وجود آن در بزاق به نوعی نشان دهنده بهداشت فردی ضعیف می باشد (26).
استرپتوکوک ها باکتری های گرم مثبتی هستند که علاوه بر پوسیدگی، در بیماری هایی نظیر فارنژیت پنومونی و اندوکاردیت نقش بارزی دارند. در این مطالعه گونه غالب رشد یافته بعد از استافیلوکوک اورئوس ، استرپتوکوک موتانس  بود.
 انتروکوک فکالیس کوکسی های گرم مثبت هستند که در پریودنتیت مزمن و ضایعات اطراف ریشه بویژه در موارد مقاوم به درمان اندو کاشت می شوند. این باکتری ها جزو فلور طبیعی روده بوده و میزان آنها در حالت عادی در دهان بسیار کم می باشد(26). در این مطالعه این باکتری با شیوع بالاتری نسبت به جمعیت نرمال در کشت بزاقی افراد کم توان ذهنی دیده شد.
 
در ایران مطالعات گوناگونی در خصوص بررسی شاخص سلامت دهان و دندان بیماران عقب مانده ذهنی انجام گرفته است که بر اساس نتایج همه آنها DMFT  و شاخصهای سلامت دهان در این افراد بیشتر ( نامناسب تر) از افراد گروه کنترل بود(14-17). ولی مطالعات معدودی در زمینه کشت میکروبی بزاق این افراد انجام گرفته است. 
آهنجان و همکاران ، فلور باکتریال دهان و لثه کودکان عقب مانده ذهنی در شهر ساری را  مورد مطالعه قرار داده و آنرا به طور چشمگیری متفاوت از فلور باکتریال دهان جمعیت نرمال گزارش کردند. بر اساس نتایج این مطالعه پنموکوک شایعترین باکتری کشت داده شده در محیط بود و به دنبال آن استرپتوکوک و اشرشیا کلی رشد بیشتری داشتند (12). در مطالعه حاضر نیز این گونه های میکروبی رشد قابل توجهی در محیط های کشت داشتند و رشد انتروکوک فکالیس و اشرشیاکلی در  مطالعه ما نیز مثبت گزارش شد.
رعایت بهداشت و سلامت دهان در بیماران با عقب ماندگی ذهنی به علت برخی محدودیتهای فیزیکی و ذهنی به مراتب اهمیت بالایی دارد. این کودکان از نظر سلامت دهان و دندان نیازمند مراقبتهای بیشتر  و قطعا  پر هزینه تر از کودکان معمولی می باشند. چراکه این کودکان معمولا ترس بیشتر و همکاری کمتری  از درمانهای دندانپزشکی دارند (27-28). از طرفی میزان ارائه درمانهای دندانپزشکی از طرف مطبها و مراکز درمانی دندانپزشکی به این گروه از بیماران بدلیل عدم اطلاع از طرز رفتار و همکار کردن این گروه حتی در کشورهای پیشرفته پایین می باشد (29).  این افراد ​​به حمایت های قابل توجهی در مدرسه، خانه و جامعه نیاز دارند. در حالی که پتانسیل تحصیلی آنها محدود است ، آنها می توانند مهارتهای بهداشتی و ایمنی ساده را یاد بگیرند(30-31).
 
دندانپزشکی پیشگیری همواره مورد تاکید بوده و مقدم بر درمان است. پروتکلهای پیشگیری در این بیماران به مراتب باید با جدیت بیشتری مورد استفاده قرار بگیرد چرا که مطالعات داخل و خارج از کشور نشاندهنده مستعد بودن شرایط اکولوژیک دهانی این افراد به مشکلات دهانی و دندانی می باشد. با وجود اینکه گروه کم توان ذهنی کم و متوسط آموزش پذیر بوده و خود قادر به مسواک زدن هستند ولی پس از اموزش روش مسواک زدن، میزان پلاک بیشتری نسبت به افراد عادی دارند(15و32 ). بنابراین با توجه به محدودیتهای فیزیکی در برخی از کودکان اعم از قدرت ناکافی دستها برای مسواک زدن یا نگه داشتن صحیح مسواک و عدم کنترل دهانشویه داخل دهان و احتمال آسپیراسیون، مسواک، خمیر دندان و دهانشویه های اختصاصی برای این گروه از بیماران باید طراحی و تولید شود.
همانگونه که در نتایج این مطالعه و مطالعات محدود مشابه دیده شده است، گونه های میکروبی شایع در بزاق این افراد متفاوت از افراد نرمال می باشد. از طرفی کشت مثبت باکتریهای غیر شایع مانند انتروکوکها و باکتریهای مرتبط با عدم رعایت نکات بهداشتی مانند اشرشیاکلی این تفاوت را آشکارتر کرده و نیاز مبرم به طراحی  دهانشویه های اختصاصی برای این گروه هدف را بارزتر میکند. این دهانشویه ها  باید دارای ترکیبات موثر بر گونه های شایع در بزاق این کودکان و تاثیر بیشتر در مدت زمان کمتر باشند تا شرایط بهتر کنترل بهداشت برای این افراد ایجاد کنند.
مطالعات بیشتر با تستهای دقیق تر برای شناسایی گونه های شایع بزاقی در این بیماران نیاز می باشد. بررسی فقط 4 گونه باکتریایی و جمعیت آماری کم از محدودیتهای مطالعه حاضر است.
بنابراین نتایج این موطالعه مربوط به مرکز مورد بررسی بوده و قابل تعمیم به سایر مراکز نمی باشد. با این وجود حاکی از نیاز به توجه فوری و اساسی در این خصوص می باشد.
 
 
 
منابع:
  1. Otis Walker W, Chris Plauche CH. Mental Retardation: over view and diagnosis. Pediatrics in Review. 2006; Vol.27 No.6 June. 204-212
  2. Daily DK, Ardinger HH, Holmes GE. "Identification and evaluation of mental retardation". Am Fam Physician. 2000; 61(4): 1059–67, 1070. 
  3. Rahul V K, Cinil M, Mohammed Feroz T P. Oral Manifestation in Mentally Challenged Children. J Int Oral Health. 2015; 7(2): 37–41.
  4. Sakellari D, Arapostathis KN, Konstantinidis A. Periodontal conditions and subgingival microflora in Down syndrome patients. A case-control study. J Clin Periodontol. 2005;  32(6):684-90.
  5. Batista LR, Moreira EA, Rauen MS, Corso AC, Fiatews GM. Oral health and nutritional status of semiinstitutionalized  persons with mental retardation in Brazil. Res Dev Disabil 2009; 30(5): 839-46.
  6. Ajami BA, Shabzendeda M, Rezay YA, Asgary M. Dental treatment needs of children with disabilities. Journal of Dental Research Dental Clinics, Dental Prospects .2007; 1(2). 93-8.
  7. Mitsea AG, Karidis AG, Donta-Bakoyianni C, Spyropoulos ND. Oral health status in Greek children and teenagers, with disabilities. J Clin Pediatr Dent 2001; 26(1): 111-8.
  8. Anders PL, Davis EL. Oral health of patients with intellectual disabilities: a systematic review. Special Care in Dentistry. 2010; 30(3):110-7.
  9. Abijeth B, Kumar S, Durgha K.. dental anomalies and oral hygiene status in mentally retarded children. Asian J Pharm Clin Res, 2015; 8(5): 195-198.
  10. Liu B, Faller LL, Klitgord N, Mazumdar V, Ghodsi M, Sommer DD, et al. Deep Sequencing of the Oral Microbiome Reveals Signatures of Periodontal Disease. PLoS ONE  2012; 7(6): e37919.
  11. Aas JA, Paster BJ, Stokes LN, Olsen I, Dewhirst FE. Defining the normal bacterial flora of the oral cavity. J Clin Microbiol. 2005 Nov;43(11):5721-32.
  12. Ahanjan O, Akhavan A, Abedian F, Mirabi A.M. study of oral and gingival microbial flora in institutionalized mentally retarded patients of sari- 2011. AFR. J. CLN. exper. Microbial 2013;  14(2): 56-61.
  13. Tesini DA. Age, degree of mental retardation, institutionalization, and socioeconomic status as determinants in the oral hygiene status of mentally retarded individuals. Community Dent Oral Epidemiol .1980; 8:355-9.
  14. Gohari A, Soroush M. Evaluation of oral health status of disabled students in a primary school. ijpd. 2016; 11 (2) :35-42
  15. Khadem P, Karami M,  Salehinia R. Evaluation of Oral Health Status in Mild
      to Moderate Mental Disabled Children in Comparison with Normal Children in Isfahan. Journal of Mashhad Dental School. 2012; 35. 4. P:253-262
  1. TanakaM, Bocardia K, kishimoto K, Jacques P..DMFT index assessment and microbiological analysis of streptococcus mutans in institutionalized patients with specialneeds.Braz Joral Sci.2009;8(1):9-13
  2. Al-Qahtani Z, wyne AH. Caries experience and oral hygiene status of blind, deaf and mentally retarded female children in Riyadh, Saudi Arabia(abs).Odontostomatol Trop. 2004; 27(105): 37-40
  3. Yarat A, Akyüz S, Koç L, Erdem H, Emekli N. Salivary sialic acid, protein, salivary flow rate, pH, buffering capacity and caries indices in subjects with Down's syndrome. Journal of dentistry. 1999 1;27(2):115-8.
  4. Naumova EA, Sandulescu T, Bochnig C, Al Khatib P, Lee WK, Zimmer S, Arnold WH. Dynamic changes in saliva after acute mental stress. Scientific reports. 2014; 8;4:4884.
  5.  Cohen M, Khalaila R. Saliva pH as a biomarker of exam stress and a predictor of exam performance. Journal of psychosomatic research. 2014 1;77(5):420-5.
  6. Khalaila R, Cohen M, Zidan J. Is salivary pH a marker of depression among older spousal caregivers for cancer patients? Behav Med. 2014;40:71-80.
  7.  Borthwick-Duffy SA. Epidemiology and prevalence of psychopathology in people with mental retardation. Journal of Consulting and Clinical psychology. 1994; 62(1):17.
  8. FELDHUSEN JF, KLAUSMEIER HJ. Anxiety, intelligence, and achievement in children of low, average, and high intelligence. Child Dev. 1962, 33:403-9.
  9. Ollendick, T. H., Oswald, D. P., & Ollendick, D. G. Anxiety disorders in mentally retarded persons. Published by Needham Heights, MA, US: Allyn & Bacon.. 1993, pp. 41-85.
  10. Qiao Y, Wu M, Feng Y, Zhou Z, Chen L, Chen F. Alterations of oral microbiota distinguish children with autism spectrum disorders from healthy controls. Scientific reports. 2018 ;25;8(1):1597.
  11. Lamont RJ, Jenkinson FH. Oral microbiology at a glance. Published by wiley-blackwell. 2010, pp 26-53
  12. Borutta A, Heinrich R. Long-term results with dental treatment concepts for disabled children. Dtsch Zahnarztl Z 1992; 47(1): 23-5. (Poland)
  13. Newman MG, Takei H, Carranza FA, Klokkevold PR. Carrannz's clinical periodontology. 10th ed. Philadelphia: W.B. Saunders Co; 2006. P. 166-79.
  14. Wolff AJ, Waldman HB, Milano M, Perlman SP. Dental students experiences with and attitudes toward people with mental retardation. J Am Dent Assoc 2004; 135(3): 353-7.
  15. Daily DK, Ardinger HH, Holmes GE. "Identification and evaluation of mental retardation". Am Fam Physician.2000, 61(4): 1059–67. 


Export as: HTML | XML | RSS

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به مجله دندانپزشکی کودکان ایران می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2021 All Rights Reserved | Iranian Journal of Pediatric Dentistry

Designed & Developed by : Yektaweb